Een reisverhaal van Ethel Portnoy

Een groot deel van Jordanië is niets anders dan kilometerslang absolute, perfecte, doodstille leegte

Terwijl je de spleet in de rotsen nadert, kun je een glimp opvangen van wat zich daarachter bevindt: het is van een zo dromerige schoonheid dat je adem stokt - een enorme tempel-tombe, uitgehouwen in een stijl die je nog nooit eerder hebt gezien.


Ik ben niet zo iemand die haar kostbare tijd verdoet met op een strand liggen. Als ik ergens heen ga, wil ik graag dingen zien en waar voor m'n geld krijgen. Maar ik had nooit gedacht dat dit, uitgerekend in Jordanië, zo goed zou lukken.
Jordanië is een rustig landje, dat zelden het nieuws haalt. Wat mij betreft is dat een pluspunt. Bovendien is het vanaf Amsterdam maar een paar uurtjes vliegen. En het is overzichtelijk - slechts 414 kilometer lang. Toch is wat dit kleine land te bieden heeft werkelijk buitengewoon.
Om eerlijk te zijn ben ik dol op dingen ontdekken en door emotie overweldigd te worden - het 'wauw' effect dat je krijgt als je voor het eerst Venetië ziet, of de piramides van Egypte, of Angkor Wat - die plekken waar je echt vuurwerk krijgt voor je geld. Daarom is het des te verbazender dat het rustige, kleine Jordanië zorgde voor niet één, niet twee, maar wel drie van zulke verpletterende ervaringen.
Er is wel een badplaats in Jordanië, hoewel ik er nooit ben geweest - de haven van Aqaba aan de Rode Zee. Vijf sterren hotels, snorkelen in de Rode Zee, dat soort dingen. Zoals ik al zei, stranden zijn niet mijn passie.
Nee, wat mij de adem benam in Jordanië was, ten eerste, Petra. En bovenal, de weg die je erheen moet nemen. Stel je voor, je loopt een smal, kronkelig pad af, dat aan weerszijde ingeklemd zit tussen metershoge kliffen van zacht verweerde, grijze kalksteen. Ver daarboven schijnt de zon, maar onderin loop je in de schaduw van die enorme wanden, als op de bodem van een put. Je loopt en loopt, wel een uur lang, de lachsalvo's van de groep verderop echoën terug, weerkaatst door die allesoverheersende rotswanden. Dan ineens, in de verte, door een smalle hoge opening, schittert een straaltje zonlicht. Terwijl je deze spleet in de rotsen nadert, kun je een glimp opvangen van wat zich daarachter bevindt: het is van een zo dromerige schoonheid dat je adem stokt - een enorme tempel-tombe, uitgehouwen in een stijl die je nog nooit eerder hebt gezien. Wanneer je uit de donkere gang het volle licht betreedt, sta je in een grote vallei waar dit somptueuze gebouw slechts één van een hele serie immense roze tempels is, alle uitgehakt uit de massieve rotswand erachter. In tegenstelling tot de piramides van Egypte is dit schouwspel, deze ongeëvenaarde schat, eeuwenlang verborgen gebleven.

Wilt u liever eens goed lachen? In dat geval wordt de sensatie geleverd door de Dode Zee. Iedereen weet dat je in de Dode Zee niet kunt zinken, hoe je het ook probeert. Natuurverschijnselen kunnen indrukwekkend zijn, maar er zijn er maar weinig waar je hartelijk om moet lachen.
Zoals bekend is de Dode Zee ontzettend zout, omdat hij op een bepaald moment in de tijd volledig werd omsloten door land. Het zeewater verdampte onder de hete zon en werd almaar zouter. Planten en vissen pasten zich aanvankelijk aan, maar legden uiteindelijk het loodje. Hierbij zonken ze naar de bodem en vormden een soort olieachtige smurrie - zoiets als petroleum in het allereerste stadium. Deze modder wordt nu hogelijk gewaardeerd vanwege zijn heilzame eigenschappen bij de genezing van huidaandoeningen. Aan de oevers van de Dode Zee verrezen kuuroorden waar men zich in kan laten pakken met die modder, en er potjes van kan kopen, voor thuis. Maar de echte lol bestaat toch uit daadwerkelijk de zee ingaan. Hoewel het er als heel gewoon zeewater uitziet, blijkt het water over een geheel eigen wil te beschikken. Hoezeer je ook probeert om onder te gaan, je wordt telkens weer door een vreemde kracht naar de oppervlakte gedreven. Er valt niets tegen te doen. Naast je gieren ook de andere toeristen van het lachen, terwijl ze tegen die onzichtbare kracht vechten. Je voelt je als een astronaut in de ruimte, bevrijd van de zwaartekracht.

Voor zo'n klein land heeft Jordanië veel te bieden. Er zijn zeven grote natuurparken met speciale voorzieningen voor trekkers. Er leven veel zeldzame planten en dieren, vogels onderbreken hier hun trek op weg naar Afrika. Dan is er een brede strook zeer vruchtbaar land die bekend staat onder de naam Jordan River Valley. Daar zijn plaatsen die een religieuze betekenis hebben - de Paus heeft er pas nog een bezocht: de berg Nebo, waar Mozes over het land van Kanaän keek. Er is ook een kolossale Romeinse stad bij Jerash. Vanuit de hoofdstad Amman vertrekken regelmatig bussen naar deze bezienswaardigheden. Amman zelf is een dichtbevolkte, hoogst ontwikkelde stad, met ontelbare luxe hotels en koninklijke paleizen. Maar voor een absoluut contrast met het stadsleven kun je via een moderne snelweg naar de woestijn in Wadi Rum.
Deze oase aan de onderkant van Jordanië was een geliefd reisdoel van Lawrence of Arabia, en je begrijpt meteen waarom. Overvloedig groen, boomgaarden en tuinen, omringd door hoge, door de wind geëtste bergen. Het hele gebied is eigendom van een bepaalde Bedoeïnen-stam, en zij hebben een aantal kampementen in de woestijn ingericht, in de schaduw van de bergen, waar je kunt overnachten in een tent van handgeweven geitenwol onder de sterren van de woestijn. Er is zelfs een waterleiding aangelegd voor drink- en waswater, de bedden zijn met schone lakens opgemaakt, er staan heerlijke buffets klaar en de Bedoeïnen zullen voor je dansen en zingen. Maar het leukst is de woestijn ingaan, per jeep of kameel.
Daar zie je niets anders dan grote zandoppervlakten, hier en daar doorspekt met lage uitgedroogde struiken waar je kameel af en toe een hapje van neemt. In de verte steekt hier en daar een enkele berg uit, grote rotsblokken, verweerd door de wind. Als ze door de zonnestralen geraakt worden, dan nemen hun schaduwen een roze of blauwige tint aan, andere blijven van een onwaarschijnlijk krijtachtig wit. Je beseft dat een groot deel van dit bedrijvige land niets anders is dan woestijn. Kilometerslang absolute, perfecte, doodstille leegte.
Het rijden door de woestijn brengt je in een bepaalde stemming, alsof je buiten jezelf treedt en het brengt je op - ik kan het niet anders omschrijven - grote gedachten. De sensatie die men in de woestijn ondergaat blijkt een spirituele te zijn.