Directeur/oprichter Herman van der Velde ziet nog veel uitdagingen

Het idee voor Djoser ontstond bij Herman van der Velde in de zomer van 1984, toen hij als student egyptologie wat ging bijverdienen als reisbegeleider voor een avontuurlijke reisorganisatie die inmiddels al lang en breed van het toneel is verdwenen. Het werd een barre tocht, met polyester tentjes op snikhete campings zonder water en zonder schaduw. Na terugkomst dacht hij: dat kan beter. En zo geschiedde.

Een voorjaar later investeerde hij zijn schamele centjes in
een paar piepkleine Volkskrant-advertenties met de slogan ‘Djoser, eens een farao, nu een reisbureau’. De belangstelling was overdonderend. Meteen al meldden zich zes groepen van twintig deelnemers voor wat een heel bijzondere Egyptereis zou gaan worden. En het zou niet meer ophouden, want Djoser begon bij avontuurlijke reizigers allengs een begrip te worden.

Gek op Egypte
Aanvankelijk dacht Herman het als student nog wel te kunnen managen, maar dat hield op toen mensen steeds vaker om nieuwe bestemmingen gingen vragen. “Toen dacht ik ook: het is natuurlijk wel leuk om egyptologie te studeren, maar wat zijn straks je kansen op een baan? De kans was groot dat ik eerst heel wat jaren als vrijwilliger zou moeten werken, en met heel veel geluk op den duur misschien een parttime aanstelling als leraar geschiedenis zou kunnen krijgen. En bovendien kon ik op deze manier heel vaak in Egypte zijn, want ik was en ben tot op de dag van vandaag heel gek op dat land. De humor, het prachtige  landschap, de cultuur, de vriendelijkheid, noem maar op. Ik ga er elk jaar tweemaal naartoe.”

“Niet voor niets noemen wij ons nog altijd de Egypte-specialist, ondanks het feit dat we vandaag de dag de hele wereld overkoepelen. We kennen het land door en door en we hebben er fantastische mensen zitten die voor elk probleem een  oplossing weten. Stel je voor: onze reizigers moeten hoognodig van een hotel in Aswan naar het treinstation, maar ze mogen het hotel niet uit omdat president Mubarak in aantocht is. Honderden agenten in de straat, alles is afgesloten. Je kunt praten als Brugman, maar er is geen doorkomen aan. En dan gaat er een knopje om, door precies de juiste persoon te benaderen. Alles wordt ineens anders. De bus kan weg, agenten op motorfietsen ervoor en erachter, zwaailichten, sirenes. Een onversperde doortocht naar het station. Kijk, dat is nou Egypte.”

“Een aantal van onze Egyptereizen heeft als vast onderdeel een nacht op een felucca over de Nijl. Wij vinden dat belangrijk, omdat het een heel speciale en sfeervolle ervaring is. Het enige minder comfortabele eraan is het feit dat er geen toilet aan boord is. Dus hebben we dat opgelost met een aparte boot met twee douches en twee wc’s, die voortdurend in de buurt blijft. Maar daar moet natuurlijk wel een vergunning voor komen, en zo’n boot komt niet voor op het lijstje van de
waterpolitie, dus bestaat ie ook niet. De bootsman heeft dat probleem ingenieus opgelost. Bij controle toont hij een gestempeld formulier waarop plechtig staat aangegeven dat er bij een ander politiebureau aangifte is gedaan van een verloren vergunning. Dat impliceert vervolgens automatisch dat er een vergunning is geweest, dus is het probleem opgelost. De boot vaart op een afstand mee en iedereen kan aangenaam douchen en naar de wc. Ook dat is weer Egypte.”

Eerste brochure
De eerste Egyptebrochure van Djoser was in 1985 niet meer dan een gevouwen stukje drukwerk, dat onder het motto ‘hoort zegt het voort’ van hand tot hand ging. Twee jaar later werd ie al wat dikker - met ook Griekenland, Portugal en Turkije erin - en met een typemachine op het eerste kantoor van Djoser ambachtelijk in elkaar gedraaid. Om maar meteen een heel grote stap te maken: de huidige full colour Djoserbrochure is 340 pagina’s dik en wordt elk jaar in een grote oplage verspreid. Een plaag voor de postbode, een verademing voor de reislustigen in Nederland en België.

Directeur en oprichter Herman van der Velde heeft het in de loop der jaren allemaal zien groeien en gebeuren, en is er naar eigen zeggen ‘voor meer dan honderd procent tegenaan gegaan’. Hij is erg trots op het feit dat vrijwel het gehele netwerk van lokale contactpersonen over de hele wereld Djoser in de loop der jaren trouw is gebleven. “Die mensen staan altijd voor ons klaar en gaan voor onze klanten door het vuur.

Elk jaar komen ze vanuit alle uithoeken naar de Reis- en Informatiedagen in de Leidse Pieterskerk, vooral ook omdat ze zich tot onze organisatie aangetrokken voelen. Dat schept een heel bijzondere band, en ze vormen een heel belangrijke peiler onder de kwaliteit van ons programma.”

“Want dat is waar het altijd weer om gaat. Voortdurend blijven schaven aan je kwaliteit, nieuwe ideeën bedenken en uitvoeren, durven experimenteren. Wij hebben onze kinderen zeg maar vanuit de wieg altijd overal mee naartoe genomen, letterlijk van Tibet tot Vietnam. Daaruit is ook het idee van Djoser Juniorreizen ontstaan. Uiteraard door anderen gekopieerd, maar dat geeft niet want dan doe je het goed. Wij hebben in de afgelopen tien jaar heel veel ervaring opgedaan door met kinderen te reizen. En ze vinden het fantastisch. Het blijkt een heel leerzame aanvulling op het geijkte repertoire van een camping in Frankrijk.”

“We zijn altijd trendsetters geweest, dat mag ik toch in alle bescheidenheid wel zeggen. Met onze brochures, nu weer gebaseerd op oude zeekaarten uit de 17e eeuw. Met een zeer heldere internetsite, waarop wij als eerste ook weer het zeer informatieve, gepersonifieerde ‘Mijn Djoser’ introduceerden. En nu weer met onze themareizen, voor mensen die weer eens iets heel anders willen doen op vakantie.”

Vrijheid blijheid
“Hoe de toekomst van het toerisme er uit zal gaan zien is niet makkelijk te zeggen. Natuurlijk is er de trend dat mensen zelf een reis door Europa regelen of bijvoorbeeld een lang weekend New York of Hong Kong. Maar een echt interessante rondreis maken door China, waarbij je in drie weken ongelofelijk veel ziet en meemaakt, dat regel je niet zomaar even. Daarbij komt het begrip ‘vrijheid blijheid’, dat ons duidelijk onderscheidt van andere organisaties. Dat geldt ook voor de sfeer, de emotie en de goede balans die onze reizen in zich dragen.”

“Daarnaast zie ik ook veel uitdagingen in het naaste verschiet. Eén ervan is het feit dat steeds meer mensen in onze landen van bestemming zelf ook gaan reizen. Denk aan de Koreanen in Indonesië, de Russen in Egypte en Turkije en niet te vergeten het toerisme van bijvoorbeeld Chinezen en Indiërs in eigen land. Dat geeft een drukte van belang, en daar zullen we als West-Europeanen mee moeten leren
omgaan. Dat is wel eens lastig, want iedereen wil natuurlijk die tempel voor zichzelf. Maar als je het land goed kent en je hebt er de juiste mensen zitten, dan kan dat heel goed samengaan. Bovendien leidt dat ook weer tot veel onderlinge contacten tussen meerdere culturen.”

“Je staat er eigenlijk niet bij stil, maar als je beseft dat de Romeinen in hun tijd al als toeristen de Egyptische piramides gingen bezoeken die daar toen al 2600 jaar stonden, en wij nog maar 2000 jaar van de Romeinse tijd verwijderd zijn, dan praat je over een tijdsbestek van 4600 jaar. Toen liepen wij hier nog in berenvellen of zakten op boomstammen de Rijn af. Zo bezien zal het toerisme altijd blijven bestaan. En voor ons is dat alle reden om de toekomst zonnig in te zien en voortdurend aan onze kwaliteit te blijven schaven.”


tekst en interview Willem Schrama