Reizigersverslag Cuba (2)
Havana, begin en einde van onze trip
Altijd in zijn vervallenheid mooi en soms zelfs hip
Voor eigen bevolking is het vaak een strijd om te overleven
Aan toeristen kan het met gulle hand geven
Nergens ter wereld hebben oude auto's mij zo bekoord!
Al hebben ze hier van APK en CO2 nog nooit gehoord
Cuba en Castro, wat hebben zij ons te bieden?
Uiteraard een land vol kleurrijke lieden
Buiten levend en soms ook genietend van muziek, dans, zon en geuren
Altijd zal deze reis dit land mooier blijven kleuren
Donderdag 7 augustus
Pring, Pring, 5 uur! De reis naar Cuba begint. Wat zal 't worden? Hoe zal de groep zijn? De laatste dingetjes in rugzak en handbagage stoppen. Lekker douchen, wat eten……. En dan start 't echt. Rugzak omhangen, deur goed afsluiten en weg zijn we. Met bus en trein naar Schiphol. Aan de balie ontvangen we onze tickets. Gelijk wordt kennis gemaakt met enkele medereizigers. Leuke lui. Inchecken verloopt probleemloos en dan op naar de tax-free-shops. Rond 10.30 stijgt het vliegtuig op. En na een overstap in Parijs (de juiste gate vinden was even zoeken) zijn we onderweg naar Cuba. Uiteraard wordt er op deze ± 10 uur durende vlucht wat gegeten, gedronken, geslapen en door menigeen spelletjes gespeeld op de eigen display (ze waren leuk hé, Margot!). Onderweg zijn de schitterende eilanden van o.a. de Bahamas heel mooi te zien.
En dan ontplooit Cuba zich onder ons. Palmen groen en weinig auto's op de weg is 't eerste dat opvalt. Na een voorspoedige landing duurt het ophalen van de bagage wat langer. Het is echt heet. De bus brengt ons naar Hotel Carribean aan het Prado in Havana. Kamers verdelen, bagage wegbrengen en dan in het hotel-restaurant wat eten. Rond 21.30 uur (Nederlandse tijd half vier 's nachts) duik ik 't bed in. Ik ben moe en wil morgen fit zijn om Havana te ontdekken! De eerste indrukken zijn wat warrig. Mooie gebouwen en afzichtelijke flats. Veel roestig ijzer. Soms wat bloemen. Maar dan wel in erg mooie kleuren. Paraderende Cubanen op de Malecón en ja, die prachtige oude auto's. Dat is me bijgebleven deze dag.
Vrijdag 8 augustus
We vielen als een blok in een diepe slaap die eerste nacht, maar werden vroeg wakker. Na een bescheiden ontbijt dat prima smaakt, stond een eerste verkenning van de stad op het programma. De lokale gids bood een mooie best-off wandeling met een goed gedoseerde cocktail van wat historie, een vleugje cultuur en een stukje inzicht in het alledaagse. Vooral La Habana Vieja werd aangedaan, te beginnen met een wandeling met een blik op de drie forten. Langs deze kant van het water wordt veel gevist deze ochtend en we begrijpen nu waarom de vorige avond een Cubaans jongetje zo tuk was op onze lege blikjes; die zijn van dienst om de vislijn in op te draaien en als katrol. De Plaza de Armas was van oudsher een belangrijk plein waar het leger paradeerde en de rijken hun luxe stekje hadden. Nu is het een ultiem pleintje met restaurants en sneltekenaars die je ongevraagd met de nodige humor vastleggen. Aan dat plein ligt ook het Palacio de los Capitanes Generales dat wij de volgende dag bezoeken. Een prachtig paleis uit einde 18e eeuw dat achtereenvolgens dienst deed als residentie van legeropperbevelhebbers, ambtswoning van de gouverneur, presidentieel paleis, gemeentebestuursgebouw en dus museum.
Tijdens deze wandeling wordt duidelijk dat in Havana schoonheid en verval dicht bij elkaar liggen. Er zijn prachtige panden die getuigen van een glorieus verleden, er zijn verrotte krotten en er zijn steeds meer panden die met veel aandacht en vakmanschap worden gerestaureerd. Vaak tot luxe hotel of loungeachtige cafés in 50er jaren stijl. De gemiddelde Cubaan zal hier dan niet te vinden zijn, maar wel de rijke toeristen-elite. Aan de andere kant levert dit werk op in de bouw, in de dienstverlening en wat al niet meer. Vanaf het dakterras van El Mundo is te zien hoe verpauperd de stad is. Tijdens onze vakantie kunnen we de ogen niet sluiten voor het feit dat de idealen van Fidel in de praktijk voor de Cubanen een hard bestaan betekenen. Diegenen die zich daar over uitlaten, laten eerder gelatenheid en relativering zien, maar nooit grimmigheid.
Verder naar de Plaza de la Catedral met de Catedral de San Cristóbal de la Habana. Tijdens onze wandeling zien we allerlei winkeltjes, waaronder mooie apothekers en een prachtige sigarenzaak die voor sigaarrokers een luilekkerland is. We eindigen de tour bij het pompeuze Capitolio. Tijdens onze wandeling worden we tijdens onze lunchstop getrakteerd op onze eerste tropische regenbui. Alle tafeltjes en stoeltjes worden door het personeel dicht bij elkaar onder het dak gezet; een mooie aanleiding om je reisgenoten beter te leren kennen.
's Avonds eten in Asturia Deportivo; vriendelijke bediening en grote porties. Voor en na het restaurant slenteren en kijken, de eerste Mojito's en genieten. Op de Malecón wordt uiteraard muziek gemaakt en gedanst; zelfs peuters dansen al op een manier die de Hollandse schichtigheid tart. Cubaanse jongens en meiden laten op een terloopse wijze hun mooie lijven zien.
Zaterdag 9 augustus
Weer hetzelfde ontbijt; spiegelei, brood en.. nee, toch een verschil, geen boter maar marmelade. Harrie gaat eerst even naar de dokter. Deze zit gelukkig in hotel Sevilla, aan de overkant van de straat. Daarna gaan we doen wat de rest van de groep gisteren heeft gedaan, namelijk Habana Vieja verkennen. We beginnen bij het Capitolio, een kopie van het capitool in Washington D.C. We klimmen de trappen op, betalen de entree en treden binnen in een grandeur, overweldigend. De koepel is 61 meter hoog. In de vloer ligt een (nep) 24 karaats diamant die als ijkpunt voor de afstanden in Cuba telt. Hierna zwerven we door de smalle straatjes, over mooie pleinen en eindigen in een typisch Cubaans cafeetje. Muziek en Mojito's; wat wil je op zo'n moment nog meer? Doodmoe komen we laat in de middag terug in het hotel. Eigenlijk is de siësta al voorbij, maar toch even de ogen dicht gedaan.
Om 19.45 uur staat keurig netjes de bus voor het hotel die ons naar het hotel Nacional zal brengen voor het optreden van de Buena Vista Social Club. Bij het hotel aangekomen, blijkt het concert buiten bij het zwembad gegeven te worden en niet in de salon zoals ons verteld was. In de tuin genieten we van het onweer in de verte, niet wetend dat dit mooie spektakel de hele avond zal veranderen. Tegen kwart over acht gaan we naar het zwembad. Er staan al een aantal mensen te wachten. Tegen half negen begint het te regenen en te onweren. We zien obers gehaast de reeds gedekte tafels weer afruimen. We wachten (nog wel) geduldig wat komen gaat. De rij wachtenden wordt steeds groter. Tegen negen uur klinkt het eerste gemor. Om kwart over negen regent het nog steeds en is het geweeklaag niet meer om aan te horen. Harrie gaat als eerste naar het ticketbureau om te horen wat de verdere plannen van de directie zijn. We kunnen ons geld terug krijgen, maar over eventueel eten (in het buffetrestaurant) kunnen ze nog niets zeggen. We gaan terug en nu gaat Sylvia mee; zij spreekt goed Spaans. We krijgen geregeld dat we in het buffetrestaurant kunnen eten. Harrie haalt snel de groep en ik regel met de chef van het restaurant dat er tafels klaargemaakt worden en het buffet aangevuld wordt. We krijgen ook nog een drankje van het hotel aangeboden. Het eten smaakt voortreffelijk. Na het eten loop ik naar de receptie om het geld terug te krijgen. Wanneer ik duidelijk maak dat ik de organisatie niet goed vond en het geld terug wil, wordt er even overlegd en tot mijn stomme verbazing krijg ik het gehele bedrag terug.
Tegen elf uur begint het concert alsnog. Samen met een aantal mensen van de groep genieten we van een schitterend concert. Pio Leyva, een kleine grijze man, witte pet en grote sigaar, zit aan de zijkant van het podium met een glas rum voor zich. Hij is één van de oprichters van de Buena Vista Social Club. Hij zingt niet met alle nummers mee, maar als hij meezingt dan staat er ook een rasmuzikant op het podium. Ondanks zijn leeftijd (80 jaar geschat!) weet hij het publiek in vervoering te brengen met zijn doorleefde stem. Wanneer hij tijdens het concert naar het toilet gaat, wordt hij daarna opgewacht door een aantal mensen die met hem op de foto willen. Roos en Harrie zijn daar ook bij.
Tegen één uur is het concert afgelopen. Met z'n achten lopen we naar de Malecón. Het is niet gemakkelijk om een taxi te krijgen. Uiteindelijk gaan Roos, Harrie en Mirjam in een coco-taxi. Peter en Harold nemen een fietstaxi en Karin, Daphne en ik hebben een gewone taxi. In het hotel drinken we nog een mojito en duiken moe maar… in bed.
Zondag 10 augustus
Vandaag reizen we met tussenstops van Havana naar Villa Aguas Claras, een resort 7,5 km gelegen van Pinar del Rio.
Al vroeg vertrekken we naar het Plaza de la Revolución. Enkele groepsleden (Karin, Miriam, Daphne, Peter, Mirjam en Harold) zijn hier gisteren naartoe gelopen, niet wetende dat we vandaag met de bus zouden gaan. Ik ben blij dat wij dat niet gedaan hebben. Het Plaza de la Revolución is een gigantisch groot plein waarop wel 100.000 mensen kunnen. Fidel heeft hier veel van zijn beroemde toespraken gehouden. Ik vond het dan ook heel bijzonder om hier te staan. In het midden van het plein staat een betonnen piramide, gebouwd onder het regime van Batista, met ervoor een beeld van José Martí. Voor het plein staat het ministerie van buitenlandse zaken. Dit is getooid met een reusachtig portret van Che Guevara. We krijgen hier een kwartier tijd om foto's te maken. Margot en ik moeten hier al plassen. Er is helaas geen boom te bekennen op dit plein; wachten dus tot de plasstop.
De rit gaat verder naar Las Terrazas. We komen langs het kerkhof van Havana. Hier liggen evenveel mensen begraven als er nu wonen in Havana. Het landschap waar we doorrijden is prachtig groen met glooiende heuvels. In het verleden zijn de wouden van Las Terrazas gekapt. Er was grond nodig voor suikerrietplantages en hout voor huizen, honkbalknuppels en om te koken. Om een en ander te herstellen is men in 1968 gestart met een project, waarbij tienduizenden bomen aangeplant zijn en het ecotoerisme gestimuleerd werd. Sinds 1958 is een gedeelte natuurreservaat. Bij onze 1e plasstop in Las Terrazas snellen Margot en ik naar het toilet. We krijgen in Las Terrazas een charmante gids die ons in het natuurreservaat zal begeleiden.
Als eerste bezoeken we een koffieplantage. De 'sterkste' man van de groep, wie anders dan Marco, moet hier een molensteen om koffie te malen ronddraaien. De 'sterkste' vrouw van de groep, Margot, toont daarna dat het malen sneller kan. In volle vaart draait zij de steen rond. En dat in deze hitte. Applaus! Na de koffieplantage bezoeken we de commune van het reservaat. De bewoners worden onderhouden door de staat en hebben geen eigendommen. 70% van hun verdienste gaat terug naar de staat. In een winkeltje in de commune koop ik een schrift van recyclet papier met een mooi geschilderd vogeltje voorop. Alsof het voor mij gemaakt is. De gids vertelt dat de koffie van Maria, gezien de verhouding met de staat, eigenlijk niet Maria's koffie is. Zo geeft ze nog een aantal voorbeelden. Hilariteit alom. Bij veel van wat de gids vertelt, wordt voortaan gezegd: "What is not really Maria's.., but from the government". We zullen met de groep bij Maria gaan koffie drinken. Uiteindelijk krijgen we helemaal geen koffie: niet van Maria en niet van de government! Er zijn hier namelijk teveel toeristen. Ik moet Maarten gelijk geven; in Cuba is niets wat het lijkt.
Alvorens naar het resort te rijden, gaan we zwemmen in Rio San Juan. Dit is een tropisch zwemparadijs; natuurlijke watervalletjes waar Gerard en Margot zich onder verschuilen en vanaf springen. Verschillende groepsleden zwemmen en anderen genieten van het schouwspel. Harrie baalt van zijn teenblessure. Hij wil erg graag zwemmen en laat het er niet bij zitten. Hij pakt zijn teen in plastic in en gaat met zijn teen in de lucht te water. Voor de foto wordt hij hierbij door Gerard en Margot ondersteund. Om 14.00 uur vertrekken we hier weer. Droog en wel in de bus, krijgen we een tropische stortbui. En dan arriveren we op het resort Villa Aguas Claras. Een mooi complex met bungalowtjes tegen de heuvel en in de kom een zwembad. Ivania heet ons welkom met een Cubaans drankje. Daarna gaat iedereen zijn eigen gang. Er zijn groepsleden die rusten, zwemmen, de verkeerde kant uit wandelen (Maarten en Margriet) en salsales nemen van Raoul.
Harrie, Gerard en ik rijden met een Cubaanse gast van het resort naar Pinar del Rio. Hier valt weinig te beleven omdat het zondag is. We lopen de ietwat eentonige straten door, komen steeds dezelfde mensen tegen, luisteren even naar een Cubaanse meidengroep, fotograferen een feesttaart en willen gaan eten. Echter de meeste restaurants zijn dicht. Dan maar eten in het resort. Na lang zoeken en veel lopen, krijgen we bij Hotel Pinar del Rio eindelijk een taxi. We zijn gelukkig nog op tijd om te eten in het resort. Nog een drankje aan de bar van het zwembad, vergezeld door het geluid van een slechte band en dan doodmoe naar bed.
Maandag 11 augustus
Gerard is vandaag jarig, maar dat mag niemand weten.
Vanuit Pinar rijden we (zonder Tina) naar Valle de Viñales, dat midden in het gebied van de Mogotes ligt. Mogotes zijn hoge kalksteenpuisten die uitsteken boven de tropische vlakte. Onder leiding van Raoul maken we een moeder-de-gans excursie (Follow me!) door het schitterende landschap. Als paparazzi rond Prinses Máxima storten we ons op elke boer of koe die we tegenkomen. Het levert kalenderplaatjes op, stuk voor stuk. Halverwege rusten we uit bij een hutje, waar al lang voor het in Nederland verkrijgbaar was, de Dubbelfriss is uitgevonden. Suikerrietstengels worden gemangeld en het sap wordt in een opengesneden grapefruit gegoten. Dat moet je dan wat mengen en opzuigen. Heerlijk! We sjokken verder tussen de koningspalmen, de maïs- en tabaksvelden terwijl de gieren boven ons cirkels in de lucht schrijven. Met onze schoenen vol rode aarde besmeuren we de bus van Jesús die ons daarna niet minder vrolijk naar een grote rotsschildering rijdt. Sommigen vonden het maar een rotschildering. Een deel van de groep zocht een terras op in Viñales, de rest gaat door naar Cueva del Indio. De ingang van die grot is door jungle overwoekerd. Raoul vertelt volop in de mooi verlichte gangen, onder andere dat de Hollandse toeristen de grootste toeristen zijn die hij kent: "Always big people", zegt hij terwijl hij naar Peter kijkt. Had hij dat maar wat eerder gezegd, want Lau was net tevoren met zijn hoofd tegen een stalactiet gelopen. Met een boot over de onderaardse rivier verlaten we de grot. In Viñales krijgen we tot 1 uur de tijd om wat te eten of te drinken. Raoul trakteert mij bij een eetstalletje in een zijstraatje op rijst met bonen en krokante kip uit een kartonnen bakje. "Het is absoluut safe", zegt hij dus ik waag het erop (ik heb trouwens al ooit hepatitis A gehad). Het Cubaanse maaltje smaakt voortreffelijk en ik heb inderdaad geen maagklachten gekregen.
In de bus gaat het naderhand over leeftijden. Ik ben 40, Roos 44, Margot 27 en Gerard is 48. Ik zeg tegen Margot: "Vraag eens aan Gerard hoe oud hij gisteren was". "Zevenenveertig" antwoordt Gerard. "Maar dan ben jij jarig" concludeert Margot enthousiast. Dat wordt natuurlijk in alle toonaarden ontkend, ook door mij en Roos, wij mogen niets zeggen. Als we in Pinar arriveren staat Tina ons op te wachten. Als Gerard uitstapt wordt hij direct gefeliciteerd door Tina, heel attent. En dus weet heel de groep het nu. Het ligt niet aan mij Gerard! Bij het diner 's avonds is een keigoede band. Speciaal voor Gerard wordt een verjaardagslied gespeeld. Tina heeft gezorgd voor een taart namens Djoser en Peter houdt een toespraak en biedt namens de groep een fles rum aan. De chauffeur is ook in een feeststemming hij vraagt stuk voor stuk alle dames uit het gezelschap ten dans en niemand weigert natuurlijk want tegen Jesús zeg je geen nee.
Opgezweept door de enthousiaste bandleider staat iedereen na het diner te dansen. Na het laatste nummer biedt hij een CD van de band te koop aan en hij verbreekt alle verkooprecords.
Sommige van ons beginnen zich als heuse groupies te gedragen; Roos wil op de foto met de bandleider, Marty en Lizzy gaan op handtekeningenjacht en Margot wil een kus van de knapste zanger op een wang die ze sindsdien niet meer wast. Later onder het prieel gaat het feest nog even door omdat Gerard iedereen trakteert op een drankje. Maar niet lang daarna sterven de salsaklanken uit tussen de palmen en valt iedereen (en zeker Gerard) tevreden in slaap. Behalve Lizzy. Die ligt nog een paar uur te piekeren hoe ze in godsnaam toch acht handtekeningen op haar CD hoesje kreeg, terwijl er maar zeven bandleden waren!
Dinsdag 12 augustus
Na het eerste ontbijtje ZONDER eieren meteen de bus in voor de lange rit naar Cienfuegos. De moed zit er al weer goed in bij iedereen maar die is al weer snel verdwenen zodra de bus wegsnelt uit Aguas Claras en iedereen z'n tekort aan slaap gaat inhalen. In diepe rust wordt de eerste stop bereikt: plassen, koffie, cola & water en hier en daar een zak zoute chips wordt aangeschaft. Terug in de bus worden we vergezeld van een krakkemikkige cassetterecorder waaruit authentieke ondefinieerbare Cubaanse muziek schalt. Dan nog een stop in Guama alwaar de krokodillenfarm NIET wordt bezocht; de rij voor het toilet is des te langer. Daarna op naar Bahia de Cochinos. Het verhaal is bekend; 1961 bleek een roerig jaar in de Cubaanse historie. Anti-Amerikaanse leuzen verwelkomen ons in een klein museum waar fotomateriaal de hele geschiedenis verhaalt. Ondanks alle Spaanse teksten wordt het duidelijk: de Cubanen vergeten hun helden niet, hun vijanden evenmin.
Na een korte blik vanaf het strand op de VARKENSBAAI terug in de bus en door naar Cienfuegos. En dat blijkt toch een verrassing na al het (overigens schitterende) verval van de voorgaande bestemmingen. Het plein midden in de stad is prachtig gerenoveerd. Het eraan gelegen theater (1898) brengt je terug in vroeger tijden en werkt licht vervreemdend op alles wat we al gezien hebben. Nog snel naar de pier waar jongens aan het vissen zijn. Heel bijzonder. De visjes worden zonder pardon onthoofd en in emmertjes gedaan; een mens moet eten nietwaar?!
Terug in de bus blijkt de vermoeidheid hevig toe te slaan. Nog even naar een Moors paleis alwaar we verrast worden op de flamboyante Carmendia die een serenade aan Cuba brengt vanachter haar ontstellend valse piano. Een actrice in de dop, een plezier om te aanschouwen.
Even buiten Cienfuegos wacht de grote verademing in de vorm van 'resort' Guajimico en een enorme kolonie krabben. Een prachtig oord en een goede nachtrust. Wat wacht ons morgen?
Woensdag 13 augustus
Vandaag is Fidel jarig. Hij wil het niet weten, maar dat wij en de rest van Cuba op de hoogte zijn vindt hij oké …………………
Na het ontbijt wordt het sportieve gen bij diverse groepsleden geactiveerd. Snorkelen. Een gemêleerde groep; ervaringsdeskundigen en beginners. Voor Miriam en Lizzy was de onderwaterwereld onbekend terrein. Ze genoten. Als het water minder zout zou zijn, dan was het voor Miriam volmaakt. Jammer genoeg vind je in zoetwater geen tropische vissen.. Enthousiaste kreten schalden over het wateroppervlakte als er een mooie of grote vis te zien was. Uitgerekend Gerard ontdekte een enorme vis, maar ja, onder water is alles vergroot….. (ik geloof je hoor Gerard!) Even dacht ik indianen te horen. Het geroep kwam van de kant. Een groepje Djoser wandelaars. Marco wilde de duikbril/snorkel wel proberen, hij 'schrok zich naar' en gaf toen de voorkeur aan het bedreigen van het vrouwelijk schoon. Wie z'n duikbril aan Margot had uitgeleend, kon het verder wel vergeten.. Alsof we nog niet genoeg water hadden gezien, streken we neer in het zwembad (ook zout water!). Tina had geregeld dat we tot 14.00 uur op de kamer konden 'blijven'.
Om 14.00 uur met z'n allen de bus in voor een 'mega' reis naar Trinidad; driekwart uur. Jesús was erg hyper. Dit beeld kennen we niet. Kofferbaksleutels zoek. Na het zoeken in tasjes, omgeving, broekzakken etc. kwam St. Marco met de sleutels; te goed opgeborgen (ik ken dat gevoel).
In Trinidad bezochten we een sigarenfabriekje. Onvoorstelbaar onder welke werkomstandigheden deze mensen werken, onergonomisch. Terwijl we foto's mogen maken, worden sigaren in het geniep te koop aangeboden. Na afloop wordt er inkopen gedaan bij de buurman, een ervaring rijker. Wat me opvalt is dat enkele Djoser heren een totaal andere blik krijgen als zij zo'n sigaar roken ………
Na wat rondgescharreld te hebben, kwamen we Ariel en Sara (gids uit Havana) tegen. Sylvia heeft het voor elkaar; ze heeft een date!
In het hotel worden we welkom geheten met rum-cola! Een volgende verrassing zijn de bungalows, pal aan het strand. Iedereen is enthousiast en binnen zeer korte tijd is een duik in de zee onvermijdelijk. Na het eten vertrekken we om 20.45 uur naar de stad. Jesús trakteert ons op een rit. Een klein groepje gaat bij mensen thuis eten en hebben genoten (extern tafeltje-dek-je). De rest van de groep zat op het plein naast de kerk te luisteren naar zeer uitversterkte salsamuziek.
Jesús heeft een hele sigaar soldaat gemaakt, begon voor zijn doen steeds bleker te zien. Na een Brabants, maar ook Zaans kwartiertje verlieten we de sfeervolle omgeving. Miriam was de 'boodschapper' en moest Sylvia tijdens de 'conversatie' storen om te zeggen dat de bus vertrekt. En zo gingen we met 1 persoon minder terug. Tijdens de rit genieten we van de bliksem, zeer spectaculair!
Donderdag 14 augustus
Dit zie je op het moment dat je de gordijnen van de bungalow open doet en er liggen al verschillende mensen van de groep in zee te dobberen. Het was heerlijk uitslapen, want de bus vertrekt pas om 10.00 uur richting de stad Trinidad. Het ontbijt is natuurlijk in buffetvorm en ziet er goed uit.
Na zo ongeveer een week op stap, zijn we bijna failliet en zullen we een bank op moeten zoeken om te vragen of ze iets voor ons hebben. Gelukkig hebben ze dat en kunnen we weer een aantal dagen verder. Daarna een teken van leven gegeven richting huis. Alles gaat op Cubaanse snelheid, dus het mailen ook, maar het lukt uiteindelijk wel. Toen we daar zaten, kwam er een verdwaalde tourfietser voorbij, genaamd Harrie. Hij had er nog wel wat voor over: eerst 3 km lopen, dan fietsen en dan nog weer eens 3 km terug lopen. Ook Sylvia is weer boven water, want het bleek dat zij 's ochtends niet aan het ontbijt was verschenen. We hebben nog een kerktoren bezichtigd, van waar we een mooi uitzicht hadden over de stad. 's Middags heerlijk gezwommen, zeg maar gedobberd in het zoute water, en op het strand gelegen.
Om half zeven ging de bus richting stad, waar gegeten is bij mensen thuis. Een hele aparte ervaring, maar het eten is supergoed. De bus zou om 22.00 uur richting hotel vertrekken, maar Jesús is niet van de dansvloer af te slaan. Maar ja, wal wil je ook, hij danst met Sara (de Vlaamse schone). Zolang we bij Jesús blijven, zijn we in ieder geval niet te laat voor de bus, zo is het motto. Als hij uiteindelijk toch meegaat, is het al na tienen.
Vrijdag 15 augustus
Cubaanse tijd vertrokken op weg naar Camagüey
naar de binnenlanden en weg van de zee
Hobbelend over de wegen, wachtend wat de volgende bocht brengt
schilderachtige uitzichten waar de kleur groen zicht mengt
Aangekomen in Sancti Spiritus, een drukke levendige stad
met hoge houten deuren en zijn karakteristieke kleuren
Waar Cubanen hun groente, vlees en fruit op de markt kopen
een praatje maken, en op een beter leven hopen
De bus in waar iedereen lijkt te dutten
daar kan iedereen weer kracht uit putten
Gestopt voor de lunch op gietijzeren stoelen
voordat we de dag verdergaan naar onze laatste doelen
Een 'redband' reptiel gespot
en in de bus is iedereen weer ingedôt
Aangekomen bij het hotel in een smalle straat
waar ik snel mijn koffers in de kamer achterlaat
Met de riksja een rondje door de stad gemaakt van een uur
maar pas op; laat Harold niet achter het stuur
Dat fietsen was toch moeilijker dan hij dacht
vooral met passagiers erin, dat kost heel veel kracht
Ook remmen was toch een apart iets
toen hij niet meer kon remmen, sprong zelfs de begeleider van zijn fiets
Veel gezien in een korte tijd
met op Plaza del Carmen bronzen beelden uit grootmoedertijd
De markt op met lever en varkenskoppen
een broodje 'bal', daar kunnen we niet voor stoppen
Het eten ging op de Cubaanse manier
en het waterballet was een en al gezwier
Dan nog ff dansen op de dansvloer
voor we de volgende dag verder gaan met de tour
Zaterdag 16 augustus
7.00 uur reveille. Om 7.30 uur staat de hele groep te wachten in de gang, uitgezonderd 2 personen………… Roos is vandaag jarig dus zingen we haar een lang zal ze leven toe. Het gaat op een dusdanige manier, dat het personeel al snel over de reling naar beneden kijkt. Gekke Hollanders??? Na deze serenade ontbijt. We slaan lunchpakketjes in. Dan de bus in. Het doel is Santiago de Cuba. Zo gauw de motor start, beginnen veel oogjes te knipperen en weldra zit de hele bus te knikkebollen. Op de eerste stop lijkt geen koffie te zijn. We lopen wat verder en krijgen voor 1 Cubaanse peso's een 'lampenglas' met een bodempje ijzersterke, mierzoete koffie (niet zeuren, het is cafeïne!). Het landschap wordt steeds vlakker. Enkele stops later bezichtigen we de Basilica de Nuestra Señora del Cobre. Het is het pelgrimsoord van Cuba. Na deze bezichtiging rijden we nog een half uurtje naar Santiago. Voor het eerst deze vakantie vraagt Jesús de weg ("waarheen, leidt de weg….?"; hij is hier zelf ook nog nooit geweest).
We komen bij hotel San Juan. De piccolo's zijn ons voor en hebben de bagage al uitgeladen. De kamers worden verdeeld. We krijgen drinken aangeboden van Roos en er is taart en muziek. We besluiten samen te gaan eten in één van de restaurants op het terrein. Gerard maakt promotie tot gérant. Het verzoek is of hij de bestelling zelf wil opnemen, omdat anders voor het personeel de werkdruk te hoog is (tsja!). Het volgende verzoek is of we binnen willen plaatsnemen. De uitleg is dat het anders te lang duurt voor we eten krijgen en binnen zit je naast de keuken. Deze twee voorvallen tezamen met het interieur van het restaurant maken dat we bijna allemaal vertrekken. Op het complex is ook een snackbar. De kamers zijn riant, voorzien van minibar en airco en dus snel gevonden.
Zondag 17 augustus
Onze eerste stop is Granjita Siboney; de boerderij aan de hoofdweg van het Bacanao-park. Fidel Castro heeft in deze boerderij zijn aanval op de Moncada-kazerne voorbereid. De boerderij is in fris rood/wit geschilderd. Op de gevel zijn kogelgaten te zien. Dat is op zich best verwonderlijk, want er schijnt daar nooit gevochten te zijn. Ook dit museum bevat weer de gebruikelijke ingrediënten: veel foto's en wat losse sleutels, schoenen en kogels. Snel door naar de volgende stop: Valle de la Prehistoria. Helaas wil niemand uit onze groep kennis nemen van de op ware grote nagebouwde dieren uit de prehistorie die Cuba overigens nooit bevolkten. Doorgereden naar het automuseum. De opstelling is niet je van het, maar zowel mannen als vrouwen genieten hier van de uitgebreide collectie oude auto's.
Zoals ik al eerder opmerkte, zou dit voor Jesús geen leuke dag worden. Halverwege wordt de bus aangehouden bij een politiepost. Jesús blijkt eerder een auto te hebben ingehaald op een plek waar ie dat beter niet had kunnen doen. Een boete en een aantekening zijn het gevolg. Vooral dat laatste kan grote gevolgen hebben voor Jesús. Als dit nog een keer gebeurt, is hij (tijdelijk) zijn rijbewijs kwijt en dus ook zijn inkomsten. Jesús wordt erg boos en gaat druk gebarend tekeer tegen de politieagent. Boos en teleurgesteld keert Jesús terug in de bus. Weg is zijn glimlach. Zo kennen we hem niet. De hele groep is er stil van. Na enig zoeken vinden we een plekje om te lunchen. Jesús zondert zich, geheel tegen zijn gewoonte in, van de groep af. Je kan de teleurstelling van zijn gezicht aflezen. We leven allemaal erg met hem mee. Als we weer langs de politieagent komen, stoppen we nog even. Jesús is weer gekalmeerd en gaat nog eens proberen zijn bekeuring ongedaan te maken. Helaas zonder succes.
In de Djosergids zijn ons parelwitte stranden beloofd met zacht wuivende palmen. Het strand waar we terecht komen overtreft onze stoutste verwachtingen. Dat het een grindachtig strand is met een rotsige zeebodem is niet zo fijn, maar we kijken onze ogen uit naar de vele Cubanen die hier recreëren. Ook wijzelf zijn een bezienswaardigheid; aan zoveel witte benen bij elkaar zijn ze niet gewend.
's Avonds is het tijd om de stad Santiago te verkennen. Een deel van de groep loopt achter een Replayzanger aan naar een supergeheime paladar, die tegelijk ook superdruk en super professioneel is. Hoe lang dit nog geheim blijft is ons niet bekend. We zitten op het dakterras, maar zodra we naar beneden kijken worden we teruggefloten. Stel je voor dat iemand ons ziet! (hoe zou la mama dat met de boodschappen doen?). We slenteren terug naar Parque Céspedes. Jongeren zien er hier 'trendy' uit; veel geblondeerd haar en (nep) Gucci zonnebrillen. Als de local Frans Bauer optreedt, neemt Harold Marty nog even op de schouders om haar een beter uitzicht te verschaffen. Onderweg naar het hotel zit de stemming er goed in.
Maandag 18 augustus
Aflevering 12: Massage
Vandaag om 10.00 uur vertrokken vanuit het hotel (u ziet het al, we passen ons snel aan aan de Cubaanse tijden) voor een bezoek aan het fort El Morro. Het fort, dat werd gebouwd in 1633 door de Spanjaarden, heet officieel San Pedro de la Roca en dat deed dienst als verdedigingswerk. In 1662 slaagde de beruchtste piraat van het Caribische gebied - Henry Morgan - erin om het fort te overmeesteren en de stad te plunderen. Na het bezoek aan het fort, reden we door naar de plek waar José Martí ligt begraven, we kwamen net te laat voor de wisseling van de wacht, maar niet getreurd, want om het half uur vindt er één plaats. Na dit alles hadden we tot 14.00 uur de tijd voor vrije besteding om weer met de bus terug te gaan, wie dit niet wilde, kon op eigen gelegenheid zelf terug gaan wanneer hij of zij dit wilde. Om 14.00 uur zaten de meeste mensen in de bus.
Aangekomen in het hotel, eerst zwemmen en zoals al eerder vernoemd, brachten sommige van ons een bezoekje aan de masseur van het hotel. Ondergetekende werd stevig onder handen genomen door Karin. Karin bedankt, toppie!! Van Marty kreeg ik wat pillen tegen de pijn, heb hierna nog nooit zo goed geslapen!
's Avonds zijn we met een select groepje in een restaurantje in de stad wezen eten. Sylvia en ik waren het doelwit van portrettekenaars (hoewel de tekening van Sylvia meer leek dan de tekening van die van mij). Een toetje was helaas niet aan ons besteed, simpelweg omdat het er niet was. Maar bij de lokale snackbar een bakje ijs gekocht (weliswaar geen Ben & Jerry's, maar toch). Hierna nog wat gedronken, duurde een tijdje voordat de ober ons opmerkte, maar toen Sylvia haar charmes in de strijd gooide, ging het opeens een stuk sneller. Na dit alles bracht Jesús ons weer terug naar het hotel (applausje voor Jesús!). Sommige van ons namen nog een afzakkertje, voordat ze naar bed gingen. Zelf heb ik dit niet meer meegemaakt, maar ondergetekende heeft wel de primeur u officieel te mogen meedelen dat Maarten en Margriet een setje zijn. Dus voor nu geldt: oogjes dicht en snaveltjes toe.
Miércoles 19/agosto/03
Siendo las 09:30 salimos del Hotel "San Juan" en Santiago de Cuba, hacia el Hotel "El Bosque" en Holguin. Tomamos la autopista que va de Santiago de Cuba hacia Holguin, en dicha autopista cruzó frente el omnibus una vaca, varios perros el cual yo como chofer tuve que tener mucho cuidado de no matarlos. Por el camino cerca a la carretera que va hacia Holguin paramos a tomar guarapo de caña. Continuamos el viaje y llegando como a 5 km a Holguin, hubo una clienta llamada Margot que le entro deseos de ir al baño y me dijo chofer para que me hago pipi. Ella bajó del omnibus, caminó varios metros del bus y entre unos arbusto hizo pipi.
Por la tarde a los 6:30 PM- 17:30 PM fuimos para el centro de la ciudad para conocerla y tomar ó comer algún alimento, volvimos a los 9:15 PM - 21:15 PM hacia el hotel de nuevo....Nos sentamos todos el grupo o parte mayor del grupo a conversar hasta....varios personas se marcharon para sus habitaciones para dormir poco a poco.
Tengo buena opinión del grupo, son personas muy agradables y quisiera volver a trabajar otra vez con todos.
Dinsdag 19 augustus
Episodio 13: hacer pipi……..
Na ons laatste ontbijt in Santiago de Cuba, waar we de mogelijkheid hadden om ons broodje kroket te eten (toch maar niet als ontbijt ….), vertrokken we om 9.30 uur richting Holguín. Eerst nog een korte fotostop op La Plaza de la Revolución, waar een groot (volgens Jesús) marmeren beeld staat van General Antonio Maceo met om hem heen 23 machetes (Cubaanse messen) die de strijd tegen de Spaanse bezetters symboliseren.
Na deze korte stop vervolgen we onze weg naar Holguín, deze is vol obstakels: de 'verkeersdrempels' en de grote groepen mensen die om een lift vragen zijn wel gebruikelijk, maar deze keer kwamen we ook twee honden en een koe tegen; Lizzy schijnt zelfs nog een krokodil te hebben gezien……….. Halverwege zijn we gestopt bij La Guarapera El Rápido waar we een glaasje guarapo (suikerrietsap) hebben gedronken, volgens Jesús een aphrodisium ……. Enkelen hebben het suikerriet bewaterd, zodat de volgenden wel een heel speciaal aroma aan hun guarapo hebben.
De rest van de reis werd besteed aan de top 100 'Liedjes uit de oude doos'. Om 12.15 uur kwamen we aan in Holguín, waar de sportievelingen onder ons de 458 treden van de Lomo de la Cruz beklommen. De bouwers van Holguín gebruikten deze heuvel om de plattegrond van de stad te bepalen. Ondanks de 'trilpootjes', het zweet en de zeer waarschijnlijke spierpijn van morgen, was het uitzicht het allemaal waard. Na de lunch gingen we naar het hotel 'El Bosque' waar iedereen gelijk in het zwembad dook. De hotelkamers zijn zeer kleurrijk. Miriam en ik hebben en lichtblauwe, maar er zijn ook andere kleuren (Harrie en Harold: roze …….). Ook hebben we een bad! en bedlampjes die aangaan door middel van handoplegging met maar liefst vier standen: uit, waakvlam, sfeerverlichting en leeslicht.
Na de verfrissing van het zwembad en de heerlijke massage, vertrokken we om 18.00 uur weer naar het centrum van Holguín, waar het merendeel in het, voor Cubaanse begrippen, zeer luxe 'El Salón 1720' erg lekker gegeten heeft. Terug in het hotel hebben we nog wat gedronken en Jesús verzocht ook wat in het schrift te schrijven (zijn verhaal lijkt achteraf veel op dat van mij, alleen met Cubaanse data en tijden!). Daarna zijn we naar bed gegaan, want morgen is er weer een dag ….
Woensdag 20 augustus
Aflevering 14: lekker bussen en lekker lunchen
De dag begint wederom met een ontbijtbuffetje. Sommigen onder ons klagen over wat weinig slaap (hé Marty ….), maar Marty laat zich niet kennen en tovert haar zonnige kant weer tevoorschijn. En dan tijd voor ……….. de bus. Jesús gooit weer wat gas op de plank en al snel zijn we in Las Tunas voor een korte stop. We worden op het plein verwelkomd met een huldiging omdat het hele dorp blij was dat we weer teruggekeerd waren. We voelden ons zeer vereerd. We toeren verder en weer zoeken we een herkenbaar plekje op: Camagüey. Tijd voor een welverdiende lunch. De hele groep wil in eerste instantie in hetzelfde restaurantje duiken, dus die plannen worden snel gewijzigd. Een klein groepje vertrekt om op zoek te gaan naar iets anders. Makkelijker gezegd dan gedaan. Maar goed, we vinden uiteraard iets. We durven geen blik in de keuken te werpen en het toilet gebruiken is helemaal uit den boze (het was een beetje vies ……). Vervolgens krijgen we onze pizza's, die zelfs Jesús niet opeet (in mijn pizza zat middenin zelfs nog losse meel). Maar over 2 dollar voor de hele groep wordt natuurlijk niet geklaagd en Harold geeft een rondje weg.
En dan vertrekken wij globetrotters naar Ciego de Ávila. We struinen wat door het plaatsje, maar heel veel is er niet te beleven. O ja, ik ben nog iets vergeten. Roos was de hele dag in hoopvolle verwachting om ananasplantages te bezichtigen en die heeft ze gevonden hoor! Fotocamera in de aanslag ……. maar waar zijn nou die ananassen?
Eindelijk brengt Jesús ons naar het hotel waar menig kamer geen warm water heeft, maar daar worden we hard van en dat willen we ook graag worden. Uiteraard hebben de waterratten nog een duik genomen en hebben de culinaire deskundigen onder ons nog een paladar opgezocht, maar ik heb enkel voor 5 dollars gesnackt in het buffetrestaurant. En nu liggen we te loungen en te relaxen om morgen fit aan te komen in Varadero.
Donderdag 21 augustus
Aflevering 15: eindelijk het resort!
Het is alweer dag 15 van onze 18-daagse rondreis door Cuba. Op het programma staat de 361 kilometer lange busreis van Ciego de Ávila naar Varadero. De avond tevoren waren wij niet al te laat naar bed gegaan, hopende op een goede nachtrust voor deze vermoeiende rit. Dit mocht echter niet zo zijn vanwege een uit de kluiten gewassen spin. Mirjam zag deze namelijk net voor het slapen gaan achter de spiegel kruipen en met geen mogelijkheid konden wij de spin vangen. Het gevolg was dat we de hele nacht gespannen in bed lagen. 's Morgens om 7 uur staan we op want om 8.30 uur vertrekt de bus. De volgende tegenslag dient zich al weer snel aan: 'het ontbijt'. In het hotel-restaurant vonden we de restanten van het buffet van de voorgaande avond, maar dan wel in koude en/of uitgedroogde vorm. Dit gold niet voor de koffie; deze was zo sterk dat je spontaan hartkloppingen kreeg.
Gelukkig is onze chauffeur Jesús altijd het zonnetje in de bus. Hij wacht ons om half negen op bij de bus met een grote glimlach. Dit maakt weer veel voor ons goed. We merken dat ook bij onze medereisgenoten iets van slijtage te bespeuren is. De ene heeft rugpijn of knikkende knieën, de andere heeft diarree of slaaptekort. De gemiddelde rustperiode is gestegen van 6 naar 10 uur. Dan worden de hazenslaapjes in de bus nog niet eens meegeteld. Ja, het warme weer gaat je niet in de koude kleren zitten!
Al snel rijden we door een groen landschap vol vervallen huisjes en liftende Cubanen. Tijdens zo een lange rit gaan onze gedachten uit naar de afgelopen periode. We hebben amper tijd gehad om de vakantie te verwerken, omdat je in een hele korte periode enorm veel meemaakt. We zullen ze missen, die Cubanen. Altijd opgewekt en vrolijk, vol muzikale talenten en hun natuurlijke nieuwsgierigheid. Helaas zullen ze in Varadero niet rondlopen, dat gebied is enkel en alleen voor de toerist.
Na ruim een uur maken we een spontane tussenstop bij een boerderijtje. De bewoners vertrekken in eerste instantie geen spier, maar op ons verzoek of we de tabaksschuur mogen bekijken wordt vanzelfsprekend ingegaan. Vriendelijk legt de boer uit hoe het drogingproces in zijn werk gaat. En na afloop mogen sommige groepsleden een doe-het-zelf pakketje tabaksbladeren meenemen. Onze rit wordt vervolgd. Tegen de middag komen we aan in Santa Clara. Hier bezoeken we allereerst het Tren Blindado-monument. Hier heeft Che Guevara met z'n troepen het regeringsleger een genadeklap uitgedeeld door een bevoorradingstrein te laten ontsporen. Onder andere een aantal treinwagons en een bulldozer zijn te zien. Vervolgens gaan we naar monument 'Comandante Ernesto Che Guevara'. Hier zijn beenderen van Che en zijn kameraden begraven en iedereen van de groep bezoekt de locatie met gepaste eerbied. Bij het monument wordt met diverse camera's een groepsfoto gemaakt. Hier nemen we symbolisch afscheid van het echte Cuba.
Het middageten (sandwich ham/cheese) is van uitzonderlijke kwaliteit. Bij het restaurant bekijken we een aantal zwaluwnestjes welke onder het rieten dak zijn gebouwd door de vogeltjes. Weer wordt de rit vervolgd. In de namiddag maken we nog een korte plasstop in het dorpje Coliseo. Hier merk je dat westerse begrippen als stress en gejaagdheid op Cuba nauwelijks voorkomen. Mannen zitten op de veranda gezellig domino te spelen.
Tegen de avond komen we op het resort te Varadero aan. Iedereen besluit hier om voor $ 30,- een band aan te schaffen. Hiermee kan gedurende twee dagen onbeperkt gegeten en gedronken worden. Er worden volop plannen gesmeed wat men de volgende dag zal doen. Zo kan onder meer gezwommen, gesnorkeld en naar de toeristenmarkt gegaan worden. In de loop van de avond wordt door een aantal groepsleden op volle kracht gebruik gemaakt van de bar. Moe maar voldaan gaan wij om half twaalf naar bed. Helaas nog maar 2 dagen Cuba.
Vrijdag 22 augustus
Aflevering 16: snorkelen, duiken, dolfijnen, fietsen en …………………..
Vanochtend zijn sommigen al vroeg uit de veren. Actie is wat deze groep wilt. Wat gaan we vandaag doen? Gerard begint al vroeg met duiken; 8.30 uur vertrek. De rest sijpelt langzaam aan de eetzaal in. Ikzelf ben mijn dag gestart achter de computer. Plots zie ik Ariel bij de receptie staan. Ach, die Sylvia, wordt het toch nog gezellig. Onze Cubaanse gids uit Havana bleek al 's nachts gearriveerd, maar mocht helaas het hotel niet in. Dan maar even bellen vanaf de receptie. Echter, het was al 01.00 uur 's nachts. Wie zullen we eerst eens bellen…….. dat werd dus 'ik', maar (gelukkig!) ging mijn telefoon niet over. Ariel dacht dat ik de hoorn ernaast had gelegd. Echter dit was niet het geval; blijkbaar kapot. Dan de volgende maar proberen. Was 't Lizzy? Daarna weer verkeerde kamer……… toen was het Daphne. Vervolgens gaf Daphne een verkeerd kamernummer en kreeg hij een onbekende. Uiteindelijk heeft hij toch Sylvia nog aan de telefoon gekregen. Slaperig en nog wat dizzy van de alcohol. Echter hij mocht het complex niet in. Op het strand slapen dan maar? De volgende dag met veel moeite een dagbandje geregeld en werden er kopieën gemaakt van zijn identiteitsbewijs. Wat een gedoe allemaal. Echter Sylvia allang gelukkig. Bijna huppelend liep ze samen met Ariel later richting strand.
Vervolgens liep ik de eetzaal binnen en kondigde zich het volgende 'avontuur' alweer aan. Laurie was midden in de nacht (!) haar sleutel van de kamer in zee verloren. Hoe kan dat nou? Boete als gevolg en maar van kamer gewisseld, want er was geen 2e sleutel aanwezig. Inmiddels lag Harold al vroeg aan het strand te bakken terwijl wij aan het ontbijt zaten. Vervolgens moest Harrie nog haasten om z'n afspraak om 09.00 uur na te komen; hij zou samen met Mirjam en Margot gaan fietsen. Een aantal anderen ging snorkelen en anderen weer de markt over, terwijl een klein aantal op het strand bleef.
's Middags zouden Daphne en ik met dolfijnen gaan zwemmen. We keken er reikhalzend naar uit. Alvorens we eerst de dolfijnenshow 'moesten' zien, begon het zwemmen daarna. We werden verdeeld in 2 groepen van ± 7/8 personen. Vervolgens kregen we eerst instructie van de trainer. Daarna moesten wij op de rand van een bewegend vlot zitten alwaar de 2 dolfijnen om beurten naar ons toekwamen om ieder een beso (kus) te geven. Zo konden wij aan elkaar wennen. Daarna gingen we het water in (een groot meer omgeven door Mangrove bossen). Eerst moest de dolfijn op zijn rug zwemmen, zodat wij liggend op de buik van de dolfijn, aan zijn vinnen vasthoudend, voortgetrokken werden. Dit gebeurde ook op dezelfde manier maar dan aan zijn staart vasthoudend en aan zijn rugvinnen. Kussen kregen we continue. Zelf een omarming waarbij de dolfijn uit het water komt en zich met zijn vinnen jou helemaal omarmt. Wat een ervaring! Leuke, lieve, gevoelige beesten. Af en toe 'kirden' ze van plezier.
Het mooiste was echter onze artiestenact; recht in het water liggend met armen en benen gespreid en gestrekt. Vervolgens komen 2 dolfijnen onder water naar je toe, duiken ineens omhoog (zeer plotseling), duwen hun (harde) snuit in je voet en voordat je het weet doe je een speedboot na. Met veel gevoel en eigen kracht moet je proberen omhoog te komen en met veel vaart (gaat echt heel snel) gooi je je rug omhoog, armen in de lucht als een echte artiest en voila……… daar sta je dan boven het water als een rasechte artiest, boven op de neus van een dolfijn om vervolgens met een rotklap en gezicht voorover weer in het water te vallen (dat kan nog wat eleganter!). Fantastisch, wat een ervaring. Daphne had de eerste keer wat moeite om haar benen te strekken en werd met haar gezicht over het water gelanceerd. Was erg komisch om te zien. Mocht het gelukkig nog eens proberen. Dit keer lukte het. Al met al een erg geslaagde 'show'. Voldaan met foto's en al kwamen we weer in het hotel terug.
Ook Gerard bleek een geslaagde duik te hebben gehad. Weliswaar niet de duik naar 't wrak welke ze hem hadden toegezegd (te weinig ervaren duikers) maar al met al zeer geslaagd. Ook de fietsploeg en de shoppers hebben het erg naar hun zin gehad. Einde van de middag eindigde uiteindelijk in het zwembad met wat cocktails in de hand. 's Avonds zijn er mooie strand- en luchtfoto's aan zee gemaakt en vervolgens zijn we met z'n allen gaan dineren in het buffetrestaurant, waar ik om 20.00 uur een lange tafel voor ons had gereserveerd. Laatste dineetje in Cuba samen! en een mooie speech gehad van Harold, van de hele groep, voor mij. Dank jullie wel.
's Avonds nog even aan de bar gehangen. Echter daarna naar bed. Alhoewel, ik moet dit schrijven. Zie dat het inmiddels als 00.30 uur is. Wat gaat er een tijd in zitten. 'Petje af' voor jullie allemaal die dit schrift tot een leuke ervaring maken en iedere dag toch de tijd hebben genomen om te schrijven, ondanks ons drukke programma. Ik zie tot mijn schrik dat ik enkele bladzijden hen volgeschreven. Tsja, dat krijg je als je thuis (in Nederland) als vrijwilligster voor een krant schrijft. De pen hoeft het blad maar te raken……. Morgen is het alweer de laatste dag van de vakantie en het is tijd om weer naar Nederland te vertrekken. Echter eerst nog een busreis van 2 uur naar Havana. In plaats van afscheid in Cuba van jullie te nemen, ga ik persoonlijk als 'personal assistent' mee het vliegtuig in. De klantgerichtheid van Djoser reikt ver ……….
Jullie waren voor mij een hele fijne, verfrissende groep om mee te werken. Een groep die houdt van lol maken, dansen, lekker eten en véél zwemmen. "Als er maar een zwembad is….!" Was een vaak geroepen zin. "Of een strand". Nu, dat was er in Cuba (nieuwe Djosergangers, denk eraan, niet alle Djoserreizen zijn zo luxe met zwembad of privé-strand!). Ik hoop dat jullie nog eens aan de mooie stem van onze 'Angel' in Pinar del Rio terugdenken of aan het salsadansen van Jesús.
Zaterdag 23 augustus / zondag 24 augustus
De laatste dag van de vakantie is aangebroken, de dagen zijn echt voorbij gevlogen! We willen nog zo lang mogelijk genieten van de zon en dus liggen we rond een uur of half tien al op het strand, c.q. bij het zwembad. Zelfs op dit tijdstip is het al heet. Om ongeveer half twaalf is het gedaan met de pret; we gaan ons douchen en de bagage verslepen zodat de schoonmaaksters de appartementen voor de volgende gasten gereed kunnen maken. We slaan onze laatste "all-inclusive-maaltijd" achterover en stappen om half drie bij Jesús in de bus richting vliegveld. Voordat we vertrekken krijgt Jesús nog een cadeautje van de groep: een fles rum.
Keurig op tijd zet Jesús ons af voor "el aeropuerto José Martí". Dan is het tijd om afscheid te nemen. Ik bedank Jesús voor het feit dat hij ons veilig door Cuba heeft geloodst en ontvang een dankbare glimlach als antwoord. Sylvia heeft het extra zwaar; zij moet Ariel hier achter laten. Helaas kunnen we niet als groep inchecken, waardoor we gespreid door het hele vliegtuig zitten. Alle verhalen over de Cubaanse douane blijken fabeltjes te zijn; niemand van de groep heeft problemen; zelfs mijn trommel mag zonder problemen het vliegtuig in. En als we allemaal de $ 25,- luchthavenbelasting hebben betaald is het tijd om te gaan. Om 20.10 uur Cubaanse tijd stijgt het vliegtuig op. Ik verzet direct mijn horloge naar 2.10 uur Nederlandse tijd; zo, de eerste zes uren hebben we gehad.
Na het eten gaan de lichten uit en iedereen kan proberen wat te slapen. Ik heb er duidelijk moeite mee. De hele vakantie slaap ik al als ik de bus alleen maar zie en nu kan ik eindelijk slapen en nu lukt het niet! Ik kijk om me heen en zie dat Karin al in een diepe slaap verzonken is. Ik besluit wat te gaan lopen en Sylvia met een bezoekje te vereren ("ik slaap nooit in een vliegtuig!"). Helaas voor mij is zij ook ik dromenland. Kennelijk heb ik uiteindelijk toch geslapen, want ik word wakker op het moment dat de knappe franse steward zich klaarmaakt om het ontbijt te serveren. Het laatste gedeelte van de vlucht gaat snel en mooi op schema komen we aan in Parijs. Daar moeten we volgens mij de gehele luchthaven over lopen om bij het toestel naar Amsterdam te komen. Deze vertrekt uiteindelijk iets later, omdat onze koffers veel minder snel kunnen dan wij. Joepie, ik zit deze keer bij het raampje en kan nog een paar mooie foto's maken.
We arriveren mooi op tijd in Amsterdam en we snellen het vliegtuig uit op zoek naar een toilet. Pffff………. dat zit lekker! En wat schoon ….! Tot onze grote verbazing staat het grootste deel van de koffers al naast de bagageband. Hier nemen we afscheid van elkaar en drukken Harold op het hart vooral niet te lang te wachten met de reünie. Als we in de aankomsthal zijn, gaat Sylvia d'r koffer open en worden de illegale sigaren nog even snel verdeeld. En dan op nei Fryslân!
Altijd in zijn vervallenheid mooi en soms zelfs hip
Voor eigen bevolking is het vaak een strijd om te overleven
Aan toeristen kan het met gulle hand geven
Nergens ter wereld hebben oude auto's mij zo bekoord!
Al hebben ze hier van APK en CO2 nog nooit gehoord
Cuba en Castro, wat hebben zij ons te bieden?
Uiteraard een land vol kleurrijke lieden
Buiten levend en soms ook genietend van muziek, dans, zon en geuren
Altijd zal deze reis dit land mooier blijven kleuren
Donderdag 7 augustus
Pring, Pring, 5 uur! De reis naar Cuba begint. Wat zal 't worden? Hoe zal de groep zijn? De laatste dingetjes in rugzak en handbagage stoppen. Lekker douchen, wat eten……. En dan start 't echt. Rugzak omhangen, deur goed afsluiten en weg zijn we. Met bus en trein naar Schiphol. Aan de balie ontvangen we onze tickets. Gelijk wordt kennis gemaakt met enkele medereizigers. Leuke lui. Inchecken verloopt probleemloos en dan op naar de tax-free-shops. Rond 10.30 stijgt het vliegtuig op. En na een overstap in Parijs (de juiste gate vinden was even zoeken) zijn we onderweg naar Cuba. Uiteraard wordt er op deze ± 10 uur durende vlucht wat gegeten, gedronken, geslapen en door menigeen spelletjes gespeeld op de eigen display (ze waren leuk hé, Margot!). Onderweg zijn de schitterende eilanden van o.a. de Bahamas heel mooi te zien.
En dan ontplooit Cuba zich onder ons. Palmen groen en weinig auto's op de weg is 't eerste dat opvalt. Na een voorspoedige landing duurt het ophalen van de bagage wat langer. Het is echt heet. De bus brengt ons naar Hotel Carribean aan het Prado in Havana. Kamers verdelen, bagage wegbrengen en dan in het hotel-restaurant wat eten. Rond 21.30 uur (Nederlandse tijd half vier 's nachts) duik ik 't bed in. Ik ben moe en wil morgen fit zijn om Havana te ontdekken! De eerste indrukken zijn wat warrig. Mooie gebouwen en afzichtelijke flats. Veel roestig ijzer. Soms wat bloemen. Maar dan wel in erg mooie kleuren. Paraderende Cubanen op de Malecón en ja, die prachtige oude auto's. Dat is me bijgebleven deze dag.
Vrijdag 8 augustus
We vielen als een blok in een diepe slaap die eerste nacht, maar werden vroeg wakker. Na een bescheiden ontbijt dat prima smaakt, stond een eerste verkenning van de stad op het programma. De lokale gids bood een mooie best-off wandeling met een goed gedoseerde cocktail van wat historie, een vleugje cultuur en een stukje inzicht in het alledaagse. Vooral La Habana Vieja werd aangedaan, te beginnen met een wandeling met een blik op de drie forten. Langs deze kant van het water wordt veel gevist deze ochtend en we begrijpen nu waarom de vorige avond een Cubaans jongetje zo tuk was op onze lege blikjes; die zijn van dienst om de vislijn in op te draaien en als katrol. De Plaza de Armas was van oudsher een belangrijk plein waar het leger paradeerde en de rijken hun luxe stekje hadden. Nu is het een ultiem pleintje met restaurants en sneltekenaars die je ongevraagd met de nodige humor vastleggen. Aan dat plein ligt ook het Palacio de los Capitanes Generales dat wij de volgende dag bezoeken. Een prachtig paleis uit einde 18e eeuw dat achtereenvolgens dienst deed als residentie van legeropperbevelhebbers, ambtswoning van de gouverneur, presidentieel paleis, gemeentebestuursgebouw en dus museum.
Tijdens deze wandeling wordt duidelijk dat in Havana schoonheid en verval dicht bij elkaar liggen. Er zijn prachtige panden die getuigen van een glorieus verleden, er zijn verrotte krotten en er zijn steeds meer panden die met veel aandacht en vakmanschap worden gerestaureerd. Vaak tot luxe hotel of loungeachtige cafés in 50er jaren stijl. De gemiddelde Cubaan zal hier dan niet te vinden zijn, maar wel de rijke toeristen-elite. Aan de andere kant levert dit werk op in de bouw, in de dienstverlening en wat al niet meer. Vanaf het dakterras van El Mundo is te zien hoe verpauperd de stad is. Tijdens onze vakantie kunnen we de ogen niet sluiten voor het feit dat de idealen van Fidel in de praktijk voor de Cubanen een hard bestaan betekenen. Diegenen die zich daar over uitlaten, laten eerder gelatenheid en relativering zien, maar nooit grimmigheid.
Verder naar de Plaza de la Catedral met de Catedral de San Cristóbal de la Habana. Tijdens onze wandeling zien we allerlei winkeltjes, waaronder mooie apothekers en een prachtige sigarenzaak die voor sigaarrokers een luilekkerland is. We eindigen de tour bij het pompeuze Capitolio. Tijdens onze wandeling worden we tijdens onze lunchstop getrakteerd op onze eerste tropische regenbui. Alle tafeltjes en stoeltjes worden door het personeel dicht bij elkaar onder het dak gezet; een mooie aanleiding om je reisgenoten beter te leren kennen.
's Avonds eten in Asturia Deportivo; vriendelijke bediening en grote porties. Voor en na het restaurant slenteren en kijken, de eerste Mojito's en genieten. Op de Malecón wordt uiteraard muziek gemaakt en gedanst; zelfs peuters dansen al op een manier die de Hollandse schichtigheid tart. Cubaanse jongens en meiden laten op een terloopse wijze hun mooie lijven zien.
Zaterdag 9 augustus
Weer hetzelfde ontbijt; spiegelei, brood en.. nee, toch een verschil, geen boter maar marmelade. Harrie gaat eerst even naar de dokter. Deze zit gelukkig in hotel Sevilla, aan de overkant van de straat. Daarna gaan we doen wat de rest van de groep gisteren heeft gedaan, namelijk Habana Vieja verkennen. We beginnen bij het Capitolio, een kopie van het capitool in Washington D.C. We klimmen de trappen op, betalen de entree en treden binnen in een grandeur, overweldigend. De koepel is 61 meter hoog. In de vloer ligt een (nep) 24 karaats diamant die als ijkpunt voor de afstanden in Cuba telt. Hierna zwerven we door de smalle straatjes, over mooie pleinen en eindigen in een typisch Cubaans cafeetje. Muziek en Mojito's; wat wil je op zo'n moment nog meer? Doodmoe komen we laat in de middag terug in het hotel. Eigenlijk is de siësta al voorbij, maar toch even de ogen dicht gedaan.
Om 19.45 uur staat keurig netjes de bus voor het hotel die ons naar het hotel Nacional zal brengen voor het optreden van de Buena Vista Social Club. Bij het hotel aangekomen, blijkt het concert buiten bij het zwembad gegeven te worden en niet in de salon zoals ons verteld was. In de tuin genieten we van het onweer in de verte, niet wetend dat dit mooie spektakel de hele avond zal veranderen. Tegen kwart over acht gaan we naar het zwembad. Er staan al een aantal mensen te wachten. Tegen half negen begint het te regenen en te onweren. We zien obers gehaast de reeds gedekte tafels weer afruimen. We wachten (nog wel) geduldig wat komen gaat. De rij wachtenden wordt steeds groter. Tegen negen uur klinkt het eerste gemor. Om kwart over negen regent het nog steeds en is het geweeklaag niet meer om aan te horen. Harrie gaat als eerste naar het ticketbureau om te horen wat de verdere plannen van de directie zijn. We kunnen ons geld terug krijgen, maar over eventueel eten (in het buffetrestaurant) kunnen ze nog niets zeggen. We gaan terug en nu gaat Sylvia mee; zij spreekt goed Spaans. We krijgen geregeld dat we in het buffetrestaurant kunnen eten. Harrie haalt snel de groep en ik regel met de chef van het restaurant dat er tafels klaargemaakt worden en het buffet aangevuld wordt. We krijgen ook nog een drankje van het hotel aangeboden. Het eten smaakt voortreffelijk. Na het eten loop ik naar de receptie om het geld terug te krijgen. Wanneer ik duidelijk maak dat ik de organisatie niet goed vond en het geld terug wil, wordt er even overlegd en tot mijn stomme verbazing krijg ik het gehele bedrag terug.
Tegen elf uur begint het concert alsnog. Samen met een aantal mensen van de groep genieten we van een schitterend concert. Pio Leyva, een kleine grijze man, witte pet en grote sigaar, zit aan de zijkant van het podium met een glas rum voor zich. Hij is één van de oprichters van de Buena Vista Social Club. Hij zingt niet met alle nummers mee, maar als hij meezingt dan staat er ook een rasmuzikant op het podium. Ondanks zijn leeftijd (80 jaar geschat!) weet hij het publiek in vervoering te brengen met zijn doorleefde stem. Wanneer hij tijdens het concert naar het toilet gaat, wordt hij daarna opgewacht door een aantal mensen die met hem op de foto willen. Roos en Harrie zijn daar ook bij.
Tegen één uur is het concert afgelopen. Met z'n achten lopen we naar de Malecón. Het is niet gemakkelijk om een taxi te krijgen. Uiteindelijk gaan Roos, Harrie en Mirjam in een coco-taxi. Peter en Harold nemen een fietstaxi en Karin, Daphne en ik hebben een gewone taxi. In het hotel drinken we nog een mojito en duiken moe maar… in bed.
Zondag 10 augustus
Vandaag reizen we met tussenstops van Havana naar Villa Aguas Claras, een resort 7,5 km gelegen van Pinar del Rio.
Al vroeg vertrekken we naar het Plaza de la Revolución. Enkele groepsleden (Karin, Miriam, Daphne, Peter, Mirjam en Harold) zijn hier gisteren naartoe gelopen, niet wetende dat we vandaag met de bus zouden gaan. Ik ben blij dat wij dat niet gedaan hebben. Het Plaza de la Revolución is een gigantisch groot plein waarop wel 100.000 mensen kunnen. Fidel heeft hier veel van zijn beroemde toespraken gehouden. Ik vond het dan ook heel bijzonder om hier te staan. In het midden van het plein staat een betonnen piramide, gebouwd onder het regime van Batista, met ervoor een beeld van José Martí. Voor het plein staat het ministerie van buitenlandse zaken. Dit is getooid met een reusachtig portret van Che Guevara. We krijgen hier een kwartier tijd om foto's te maken. Margot en ik moeten hier al plassen. Er is helaas geen boom te bekennen op dit plein; wachten dus tot de plasstop.
De rit gaat verder naar Las Terrazas. We komen langs het kerkhof van Havana. Hier liggen evenveel mensen begraven als er nu wonen in Havana. Het landschap waar we doorrijden is prachtig groen met glooiende heuvels. In het verleden zijn de wouden van Las Terrazas gekapt. Er was grond nodig voor suikerrietplantages en hout voor huizen, honkbalknuppels en om te koken. Om een en ander te herstellen is men in 1968 gestart met een project, waarbij tienduizenden bomen aangeplant zijn en het ecotoerisme gestimuleerd werd. Sinds 1958 is een gedeelte natuurreservaat. Bij onze 1e plasstop in Las Terrazas snellen Margot en ik naar het toilet. We krijgen in Las Terrazas een charmante gids die ons in het natuurreservaat zal begeleiden.
Als eerste bezoeken we een koffieplantage. De 'sterkste' man van de groep, wie anders dan Marco, moet hier een molensteen om koffie te malen ronddraaien. De 'sterkste' vrouw van de groep, Margot, toont daarna dat het malen sneller kan. In volle vaart draait zij de steen rond. En dat in deze hitte. Applaus! Na de koffieplantage bezoeken we de commune van het reservaat. De bewoners worden onderhouden door de staat en hebben geen eigendommen. 70% van hun verdienste gaat terug naar de staat. In een winkeltje in de commune koop ik een schrift van recyclet papier met een mooi geschilderd vogeltje voorop. Alsof het voor mij gemaakt is. De gids vertelt dat de koffie van Maria, gezien de verhouding met de staat, eigenlijk niet Maria's koffie is. Zo geeft ze nog een aantal voorbeelden. Hilariteit alom. Bij veel van wat de gids vertelt, wordt voortaan gezegd: "What is not really Maria's.., but from the government". We zullen met de groep bij Maria gaan koffie drinken. Uiteindelijk krijgen we helemaal geen koffie: niet van Maria en niet van de government! Er zijn hier namelijk teveel toeristen. Ik moet Maarten gelijk geven; in Cuba is niets wat het lijkt.
Alvorens naar het resort te rijden, gaan we zwemmen in Rio San Juan. Dit is een tropisch zwemparadijs; natuurlijke watervalletjes waar Gerard en Margot zich onder verschuilen en vanaf springen. Verschillende groepsleden zwemmen en anderen genieten van het schouwspel. Harrie baalt van zijn teenblessure. Hij wil erg graag zwemmen en laat het er niet bij zitten. Hij pakt zijn teen in plastic in en gaat met zijn teen in de lucht te water. Voor de foto wordt hij hierbij door Gerard en Margot ondersteund. Om 14.00 uur vertrekken we hier weer. Droog en wel in de bus, krijgen we een tropische stortbui. En dan arriveren we op het resort Villa Aguas Claras. Een mooi complex met bungalowtjes tegen de heuvel en in de kom een zwembad. Ivania heet ons welkom met een Cubaans drankje. Daarna gaat iedereen zijn eigen gang. Er zijn groepsleden die rusten, zwemmen, de verkeerde kant uit wandelen (Maarten en Margriet) en salsales nemen van Raoul.
Harrie, Gerard en ik rijden met een Cubaanse gast van het resort naar Pinar del Rio. Hier valt weinig te beleven omdat het zondag is. We lopen de ietwat eentonige straten door, komen steeds dezelfde mensen tegen, luisteren even naar een Cubaanse meidengroep, fotograferen een feesttaart en willen gaan eten. Echter de meeste restaurants zijn dicht. Dan maar eten in het resort. Na lang zoeken en veel lopen, krijgen we bij Hotel Pinar del Rio eindelijk een taxi. We zijn gelukkig nog op tijd om te eten in het resort. Nog een drankje aan de bar van het zwembad, vergezeld door het geluid van een slechte band en dan doodmoe naar bed.
Maandag 11 augustus
Gerard is vandaag jarig, maar dat mag niemand weten.
Vanuit Pinar rijden we (zonder Tina) naar Valle de Viñales, dat midden in het gebied van de Mogotes ligt. Mogotes zijn hoge kalksteenpuisten die uitsteken boven de tropische vlakte. Onder leiding van Raoul maken we een moeder-de-gans excursie (Follow me!) door het schitterende landschap. Als paparazzi rond Prinses Máxima storten we ons op elke boer of koe die we tegenkomen. Het levert kalenderplaatjes op, stuk voor stuk. Halverwege rusten we uit bij een hutje, waar al lang voor het in Nederland verkrijgbaar was, de Dubbelfriss is uitgevonden. Suikerrietstengels worden gemangeld en het sap wordt in een opengesneden grapefruit gegoten. Dat moet je dan wat mengen en opzuigen. Heerlijk! We sjokken verder tussen de koningspalmen, de maïs- en tabaksvelden terwijl de gieren boven ons cirkels in de lucht schrijven. Met onze schoenen vol rode aarde besmeuren we de bus van Jesús die ons daarna niet minder vrolijk naar een grote rotsschildering rijdt. Sommigen vonden het maar een rotschildering. Een deel van de groep zocht een terras op in Viñales, de rest gaat door naar Cueva del Indio. De ingang van die grot is door jungle overwoekerd. Raoul vertelt volop in de mooi verlichte gangen, onder andere dat de Hollandse toeristen de grootste toeristen zijn die hij kent: "Always big people", zegt hij terwijl hij naar Peter kijkt. Had hij dat maar wat eerder gezegd, want Lau was net tevoren met zijn hoofd tegen een stalactiet gelopen. Met een boot over de onderaardse rivier verlaten we de grot. In Viñales krijgen we tot 1 uur de tijd om wat te eten of te drinken. Raoul trakteert mij bij een eetstalletje in een zijstraatje op rijst met bonen en krokante kip uit een kartonnen bakje. "Het is absoluut safe", zegt hij dus ik waag het erop (ik heb trouwens al ooit hepatitis A gehad). Het Cubaanse maaltje smaakt voortreffelijk en ik heb inderdaad geen maagklachten gekregen.
In de bus gaat het naderhand over leeftijden. Ik ben 40, Roos 44, Margot 27 en Gerard is 48. Ik zeg tegen Margot: "Vraag eens aan Gerard hoe oud hij gisteren was". "Zevenenveertig" antwoordt Gerard. "Maar dan ben jij jarig" concludeert Margot enthousiast. Dat wordt natuurlijk in alle toonaarden ontkend, ook door mij en Roos, wij mogen niets zeggen. Als we in Pinar arriveren staat Tina ons op te wachten. Als Gerard uitstapt wordt hij direct gefeliciteerd door Tina, heel attent. En dus weet heel de groep het nu. Het ligt niet aan mij Gerard! Bij het diner 's avonds is een keigoede band. Speciaal voor Gerard wordt een verjaardagslied gespeeld. Tina heeft gezorgd voor een taart namens Djoser en Peter houdt een toespraak en biedt namens de groep een fles rum aan. De chauffeur is ook in een feeststemming hij vraagt stuk voor stuk alle dames uit het gezelschap ten dans en niemand weigert natuurlijk want tegen Jesús zeg je geen nee.
Opgezweept door de enthousiaste bandleider staat iedereen na het diner te dansen. Na het laatste nummer biedt hij een CD van de band te koop aan en hij verbreekt alle verkooprecords.
Sommige van ons beginnen zich als heuse groupies te gedragen; Roos wil op de foto met de bandleider, Marty en Lizzy gaan op handtekeningenjacht en Margot wil een kus van de knapste zanger op een wang die ze sindsdien niet meer wast. Later onder het prieel gaat het feest nog even door omdat Gerard iedereen trakteert op een drankje. Maar niet lang daarna sterven de salsaklanken uit tussen de palmen en valt iedereen (en zeker Gerard) tevreden in slaap. Behalve Lizzy. Die ligt nog een paar uur te piekeren hoe ze in godsnaam toch acht handtekeningen op haar CD hoesje kreeg, terwijl er maar zeven bandleden waren!
Dinsdag 12 augustus
Na het eerste ontbijtje ZONDER eieren meteen de bus in voor de lange rit naar Cienfuegos. De moed zit er al weer goed in bij iedereen maar die is al weer snel verdwenen zodra de bus wegsnelt uit Aguas Claras en iedereen z'n tekort aan slaap gaat inhalen. In diepe rust wordt de eerste stop bereikt: plassen, koffie, cola & water en hier en daar een zak zoute chips wordt aangeschaft. Terug in de bus worden we vergezeld van een krakkemikkige cassetterecorder waaruit authentieke ondefinieerbare Cubaanse muziek schalt. Dan nog een stop in Guama alwaar de krokodillenfarm NIET wordt bezocht; de rij voor het toilet is des te langer. Daarna op naar Bahia de Cochinos. Het verhaal is bekend; 1961 bleek een roerig jaar in de Cubaanse historie. Anti-Amerikaanse leuzen verwelkomen ons in een klein museum waar fotomateriaal de hele geschiedenis verhaalt. Ondanks alle Spaanse teksten wordt het duidelijk: de Cubanen vergeten hun helden niet, hun vijanden evenmin.
Na een korte blik vanaf het strand op de VARKENSBAAI terug in de bus en door naar Cienfuegos. En dat blijkt toch een verrassing na al het (overigens schitterende) verval van de voorgaande bestemmingen. Het plein midden in de stad is prachtig gerenoveerd. Het eraan gelegen theater (1898) brengt je terug in vroeger tijden en werkt licht vervreemdend op alles wat we al gezien hebben. Nog snel naar de pier waar jongens aan het vissen zijn. Heel bijzonder. De visjes worden zonder pardon onthoofd en in emmertjes gedaan; een mens moet eten nietwaar?!
Terug in de bus blijkt de vermoeidheid hevig toe te slaan. Nog even naar een Moors paleis alwaar we verrast worden op de flamboyante Carmendia die een serenade aan Cuba brengt vanachter haar ontstellend valse piano. Een actrice in de dop, een plezier om te aanschouwen.
Even buiten Cienfuegos wacht de grote verademing in de vorm van 'resort' Guajimico en een enorme kolonie krabben. Een prachtig oord en een goede nachtrust. Wat wacht ons morgen?
Woensdag 13 augustus
Vandaag is Fidel jarig. Hij wil het niet weten, maar dat wij en de rest van Cuba op de hoogte zijn vindt hij oké …………………
Na het ontbijt wordt het sportieve gen bij diverse groepsleden geactiveerd. Snorkelen. Een gemêleerde groep; ervaringsdeskundigen en beginners. Voor Miriam en Lizzy was de onderwaterwereld onbekend terrein. Ze genoten. Als het water minder zout zou zijn, dan was het voor Miriam volmaakt. Jammer genoeg vind je in zoetwater geen tropische vissen.. Enthousiaste kreten schalden over het wateroppervlakte als er een mooie of grote vis te zien was. Uitgerekend Gerard ontdekte een enorme vis, maar ja, onder water is alles vergroot….. (ik geloof je hoor Gerard!) Even dacht ik indianen te horen. Het geroep kwam van de kant. Een groepje Djoser wandelaars. Marco wilde de duikbril/snorkel wel proberen, hij 'schrok zich naar' en gaf toen de voorkeur aan het bedreigen van het vrouwelijk schoon. Wie z'n duikbril aan Margot had uitgeleend, kon het verder wel vergeten.. Alsof we nog niet genoeg water hadden gezien, streken we neer in het zwembad (ook zout water!). Tina had geregeld dat we tot 14.00 uur op de kamer konden 'blijven'.
Om 14.00 uur met z'n allen de bus in voor een 'mega' reis naar Trinidad; driekwart uur. Jesús was erg hyper. Dit beeld kennen we niet. Kofferbaksleutels zoek. Na het zoeken in tasjes, omgeving, broekzakken etc. kwam St. Marco met de sleutels; te goed opgeborgen (ik ken dat gevoel).
In Trinidad bezochten we een sigarenfabriekje. Onvoorstelbaar onder welke werkomstandigheden deze mensen werken, onergonomisch. Terwijl we foto's mogen maken, worden sigaren in het geniep te koop aangeboden. Na afloop wordt er inkopen gedaan bij de buurman, een ervaring rijker. Wat me opvalt is dat enkele Djoser heren een totaal andere blik krijgen als zij zo'n sigaar roken ………
Na wat rondgescharreld te hebben, kwamen we Ariel en Sara (gids uit Havana) tegen. Sylvia heeft het voor elkaar; ze heeft een date!
In het hotel worden we welkom geheten met rum-cola! Een volgende verrassing zijn de bungalows, pal aan het strand. Iedereen is enthousiast en binnen zeer korte tijd is een duik in de zee onvermijdelijk. Na het eten vertrekken we om 20.45 uur naar de stad. Jesús trakteert ons op een rit. Een klein groepje gaat bij mensen thuis eten en hebben genoten (extern tafeltje-dek-je). De rest van de groep zat op het plein naast de kerk te luisteren naar zeer uitversterkte salsamuziek.
Jesús heeft een hele sigaar soldaat gemaakt, begon voor zijn doen steeds bleker te zien. Na een Brabants, maar ook Zaans kwartiertje verlieten we de sfeervolle omgeving. Miriam was de 'boodschapper' en moest Sylvia tijdens de 'conversatie' storen om te zeggen dat de bus vertrekt. En zo gingen we met 1 persoon minder terug. Tijdens de rit genieten we van de bliksem, zeer spectaculair!
Donderdag 14 augustus
Dit zie je op het moment dat je de gordijnen van de bungalow open doet en er liggen al verschillende mensen van de groep in zee te dobberen. Het was heerlijk uitslapen, want de bus vertrekt pas om 10.00 uur richting de stad Trinidad. Het ontbijt is natuurlijk in buffetvorm en ziet er goed uit.
Na zo ongeveer een week op stap, zijn we bijna failliet en zullen we een bank op moeten zoeken om te vragen of ze iets voor ons hebben. Gelukkig hebben ze dat en kunnen we weer een aantal dagen verder. Daarna een teken van leven gegeven richting huis. Alles gaat op Cubaanse snelheid, dus het mailen ook, maar het lukt uiteindelijk wel. Toen we daar zaten, kwam er een verdwaalde tourfietser voorbij, genaamd Harrie. Hij had er nog wel wat voor over: eerst 3 km lopen, dan fietsen en dan nog weer eens 3 km terug lopen. Ook Sylvia is weer boven water, want het bleek dat zij 's ochtends niet aan het ontbijt was verschenen. We hebben nog een kerktoren bezichtigd, van waar we een mooi uitzicht hadden over de stad. 's Middags heerlijk gezwommen, zeg maar gedobberd in het zoute water, en op het strand gelegen.
Om half zeven ging de bus richting stad, waar gegeten is bij mensen thuis. Een hele aparte ervaring, maar het eten is supergoed. De bus zou om 22.00 uur richting hotel vertrekken, maar Jesús is niet van de dansvloer af te slaan. Maar ja, wal wil je ook, hij danst met Sara (de Vlaamse schone). Zolang we bij Jesús blijven, zijn we in ieder geval niet te laat voor de bus, zo is het motto. Als hij uiteindelijk toch meegaat, is het al na tienen.
Vrijdag 15 augustus
Cubaanse tijd vertrokken op weg naar Camagüey
naar de binnenlanden en weg van de zee
Hobbelend over de wegen, wachtend wat de volgende bocht brengt
schilderachtige uitzichten waar de kleur groen zicht mengt
Aangekomen in Sancti Spiritus, een drukke levendige stad
met hoge houten deuren en zijn karakteristieke kleuren
Waar Cubanen hun groente, vlees en fruit op de markt kopen
een praatje maken, en op een beter leven hopen
De bus in waar iedereen lijkt te dutten
daar kan iedereen weer kracht uit putten
Gestopt voor de lunch op gietijzeren stoelen
voordat we de dag verdergaan naar onze laatste doelen
Een 'redband' reptiel gespot
en in de bus is iedereen weer ingedôt
Aangekomen bij het hotel in een smalle straat
waar ik snel mijn koffers in de kamer achterlaat
Met de riksja een rondje door de stad gemaakt van een uur
maar pas op; laat Harold niet achter het stuur
Dat fietsen was toch moeilijker dan hij dacht
vooral met passagiers erin, dat kost heel veel kracht
Ook remmen was toch een apart iets
toen hij niet meer kon remmen, sprong zelfs de begeleider van zijn fiets
Veel gezien in een korte tijd
met op Plaza del Carmen bronzen beelden uit grootmoedertijd
De markt op met lever en varkenskoppen
een broodje 'bal', daar kunnen we niet voor stoppen
Het eten ging op de Cubaanse manier
en het waterballet was een en al gezwier
Dan nog ff dansen op de dansvloer
voor we de volgende dag verder gaan met de tour
Zaterdag 16 augustus
7.00 uur reveille. Om 7.30 uur staat de hele groep te wachten in de gang, uitgezonderd 2 personen………… Roos is vandaag jarig dus zingen we haar een lang zal ze leven toe. Het gaat op een dusdanige manier, dat het personeel al snel over de reling naar beneden kijkt. Gekke Hollanders??? Na deze serenade ontbijt. We slaan lunchpakketjes in. Dan de bus in. Het doel is Santiago de Cuba. Zo gauw de motor start, beginnen veel oogjes te knipperen en weldra zit de hele bus te knikkebollen. Op de eerste stop lijkt geen koffie te zijn. We lopen wat verder en krijgen voor 1 Cubaanse peso's een 'lampenglas' met een bodempje ijzersterke, mierzoete koffie (niet zeuren, het is cafeïne!). Het landschap wordt steeds vlakker. Enkele stops later bezichtigen we de Basilica de Nuestra Señora del Cobre. Het is het pelgrimsoord van Cuba. Na deze bezichtiging rijden we nog een half uurtje naar Santiago. Voor het eerst deze vakantie vraagt Jesús de weg ("waarheen, leidt de weg….?"; hij is hier zelf ook nog nooit geweest).
We komen bij hotel San Juan. De piccolo's zijn ons voor en hebben de bagage al uitgeladen. De kamers worden verdeeld. We krijgen drinken aangeboden van Roos en er is taart en muziek. We besluiten samen te gaan eten in één van de restaurants op het terrein. Gerard maakt promotie tot gérant. Het verzoek is of hij de bestelling zelf wil opnemen, omdat anders voor het personeel de werkdruk te hoog is (tsja!). Het volgende verzoek is of we binnen willen plaatsnemen. De uitleg is dat het anders te lang duurt voor we eten krijgen en binnen zit je naast de keuken. Deze twee voorvallen tezamen met het interieur van het restaurant maken dat we bijna allemaal vertrekken. Op het complex is ook een snackbar. De kamers zijn riant, voorzien van minibar en airco en dus snel gevonden.
Zondag 17 augustus
Onze eerste stop is Granjita Siboney; de boerderij aan de hoofdweg van het Bacanao-park. Fidel Castro heeft in deze boerderij zijn aanval op de Moncada-kazerne voorbereid. De boerderij is in fris rood/wit geschilderd. Op de gevel zijn kogelgaten te zien. Dat is op zich best verwonderlijk, want er schijnt daar nooit gevochten te zijn. Ook dit museum bevat weer de gebruikelijke ingrediënten: veel foto's en wat losse sleutels, schoenen en kogels. Snel door naar de volgende stop: Valle de la Prehistoria. Helaas wil niemand uit onze groep kennis nemen van de op ware grote nagebouwde dieren uit de prehistorie die Cuba overigens nooit bevolkten. Doorgereden naar het automuseum. De opstelling is niet je van het, maar zowel mannen als vrouwen genieten hier van de uitgebreide collectie oude auto's.
Zoals ik al eerder opmerkte, zou dit voor Jesús geen leuke dag worden. Halverwege wordt de bus aangehouden bij een politiepost. Jesús blijkt eerder een auto te hebben ingehaald op een plek waar ie dat beter niet had kunnen doen. Een boete en een aantekening zijn het gevolg. Vooral dat laatste kan grote gevolgen hebben voor Jesús. Als dit nog een keer gebeurt, is hij (tijdelijk) zijn rijbewijs kwijt en dus ook zijn inkomsten. Jesús wordt erg boos en gaat druk gebarend tekeer tegen de politieagent. Boos en teleurgesteld keert Jesús terug in de bus. Weg is zijn glimlach. Zo kennen we hem niet. De hele groep is er stil van. Na enig zoeken vinden we een plekje om te lunchen. Jesús zondert zich, geheel tegen zijn gewoonte in, van de groep af. Je kan de teleurstelling van zijn gezicht aflezen. We leven allemaal erg met hem mee. Als we weer langs de politieagent komen, stoppen we nog even. Jesús is weer gekalmeerd en gaat nog eens proberen zijn bekeuring ongedaan te maken. Helaas zonder succes.
In de Djosergids zijn ons parelwitte stranden beloofd met zacht wuivende palmen. Het strand waar we terecht komen overtreft onze stoutste verwachtingen. Dat het een grindachtig strand is met een rotsige zeebodem is niet zo fijn, maar we kijken onze ogen uit naar de vele Cubanen die hier recreëren. Ook wijzelf zijn een bezienswaardigheid; aan zoveel witte benen bij elkaar zijn ze niet gewend.
's Avonds is het tijd om de stad Santiago te verkennen. Een deel van de groep loopt achter een Replayzanger aan naar een supergeheime paladar, die tegelijk ook superdruk en super professioneel is. Hoe lang dit nog geheim blijft is ons niet bekend. We zitten op het dakterras, maar zodra we naar beneden kijken worden we teruggefloten. Stel je voor dat iemand ons ziet! (hoe zou la mama dat met de boodschappen doen?). We slenteren terug naar Parque Céspedes. Jongeren zien er hier 'trendy' uit; veel geblondeerd haar en (nep) Gucci zonnebrillen. Als de local Frans Bauer optreedt, neemt Harold Marty nog even op de schouders om haar een beter uitzicht te verschaffen. Onderweg naar het hotel zit de stemming er goed in.
Maandag 18 augustus
Aflevering 12: Massage
Vandaag om 10.00 uur vertrokken vanuit het hotel (u ziet het al, we passen ons snel aan aan de Cubaanse tijden) voor een bezoek aan het fort El Morro. Het fort, dat werd gebouwd in 1633 door de Spanjaarden, heet officieel San Pedro de la Roca en dat deed dienst als verdedigingswerk. In 1662 slaagde de beruchtste piraat van het Caribische gebied - Henry Morgan - erin om het fort te overmeesteren en de stad te plunderen. Na het bezoek aan het fort, reden we door naar de plek waar José Martí ligt begraven, we kwamen net te laat voor de wisseling van de wacht, maar niet getreurd, want om het half uur vindt er één plaats. Na dit alles hadden we tot 14.00 uur de tijd voor vrije besteding om weer met de bus terug te gaan, wie dit niet wilde, kon op eigen gelegenheid zelf terug gaan wanneer hij of zij dit wilde. Om 14.00 uur zaten de meeste mensen in de bus.
Aangekomen in het hotel, eerst zwemmen en zoals al eerder vernoemd, brachten sommige van ons een bezoekje aan de masseur van het hotel. Ondergetekende werd stevig onder handen genomen door Karin. Karin bedankt, toppie!! Van Marty kreeg ik wat pillen tegen de pijn, heb hierna nog nooit zo goed geslapen!
's Avonds zijn we met een select groepje in een restaurantje in de stad wezen eten. Sylvia en ik waren het doelwit van portrettekenaars (hoewel de tekening van Sylvia meer leek dan de tekening van die van mij). Een toetje was helaas niet aan ons besteed, simpelweg omdat het er niet was. Maar bij de lokale snackbar een bakje ijs gekocht (weliswaar geen Ben & Jerry's, maar toch). Hierna nog wat gedronken, duurde een tijdje voordat de ober ons opmerkte, maar toen Sylvia haar charmes in de strijd gooide, ging het opeens een stuk sneller. Na dit alles bracht Jesús ons weer terug naar het hotel (applausje voor Jesús!). Sommige van ons namen nog een afzakkertje, voordat ze naar bed gingen. Zelf heb ik dit niet meer meegemaakt, maar ondergetekende heeft wel de primeur u officieel te mogen meedelen dat Maarten en Margriet een setje zijn. Dus voor nu geldt: oogjes dicht en snaveltjes toe.
Miércoles 19/agosto/03
Siendo las 09:30 salimos del Hotel "San Juan" en Santiago de Cuba, hacia el Hotel "El Bosque" en Holguin. Tomamos la autopista que va de Santiago de Cuba hacia Holguin, en dicha autopista cruzó frente el omnibus una vaca, varios perros el cual yo como chofer tuve que tener mucho cuidado de no matarlos. Por el camino cerca a la carretera que va hacia Holguin paramos a tomar guarapo de caña. Continuamos el viaje y llegando como a 5 km a Holguin, hubo una clienta llamada Margot que le entro deseos de ir al baño y me dijo chofer para que me hago pipi. Ella bajó del omnibus, caminó varios metros del bus y entre unos arbusto hizo pipi.
Por la tarde a los 6:30 PM- 17:30 PM fuimos para el centro de la ciudad para conocerla y tomar ó comer algún alimento, volvimos a los 9:15 PM - 21:15 PM hacia el hotel de nuevo....Nos sentamos todos el grupo o parte mayor del grupo a conversar hasta....varios personas se marcharon para sus habitaciones para dormir poco a poco.
Tengo buena opinión del grupo, son personas muy agradables y quisiera volver a trabajar otra vez con todos.
Dinsdag 19 augustus
Episodio 13: hacer pipi……..
Na ons laatste ontbijt in Santiago de Cuba, waar we de mogelijkheid hadden om ons broodje kroket te eten (toch maar niet als ontbijt ….), vertrokken we om 9.30 uur richting Holguín. Eerst nog een korte fotostop op La Plaza de la Revolución, waar een groot (volgens Jesús) marmeren beeld staat van General Antonio Maceo met om hem heen 23 machetes (Cubaanse messen) die de strijd tegen de Spaanse bezetters symboliseren.
Na deze korte stop vervolgen we onze weg naar Holguín, deze is vol obstakels: de 'verkeersdrempels' en de grote groepen mensen die om een lift vragen zijn wel gebruikelijk, maar deze keer kwamen we ook twee honden en een koe tegen; Lizzy schijnt zelfs nog een krokodil te hebben gezien……….. Halverwege zijn we gestopt bij La Guarapera El Rápido waar we een glaasje guarapo (suikerrietsap) hebben gedronken, volgens Jesús een aphrodisium ……. Enkelen hebben het suikerriet bewaterd, zodat de volgenden wel een heel speciaal aroma aan hun guarapo hebben.
De rest van de reis werd besteed aan de top 100 'Liedjes uit de oude doos'. Om 12.15 uur kwamen we aan in Holguín, waar de sportievelingen onder ons de 458 treden van de Lomo de la Cruz beklommen. De bouwers van Holguín gebruikten deze heuvel om de plattegrond van de stad te bepalen. Ondanks de 'trilpootjes', het zweet en de zeer waarschijnlijke spierpijn van morgen, was het uitzicht het allemaal waard. Na de lunch gingen we naar het hotel 'El Bosque' waar iedereen gelijk in het zwembad dook. De hotelkamers zijn zeer kleurrijk. Miriam en ik hebben en lichtblauwe, maar er zijn ook andere kleuren (Harrie en Harold: roze …….). Ook hebben we een bad! en bedlampjes die aangaan door middel van handoplegging met maar liefst vier standen: uit, waakvlam, sfeerverlichting en leeslicht.
Na de verfrissing van het zwembad en de heerlijke massage, vertrokken we om 18.00 uur weer naar het centrum van Holguín, waar het merendeel in het, voor Cubaanse begrippen, zeer luxe 'El Salón 1720' erg lekker gegeten heeft. Terug in het hotel hebben we nog wat gedronken en Jesús verzocht ook wat in het schrift te schrijven (zijn verhaal lijkt achteraf veel op dat van mij, alleen met Cubaanse data en tijden!). Daarna zijn we naar bed gegaan, want morgen is er weer een dag ….
Woensdag 20 augustus
Aflevering 14: lekker bussen en lekker lunchen
De dag begint wederom met een ontbijtbuffetje. Sommigen onder ons klagen over wat weinig slaap (hé Marty ….), maar Marty laat zich niet kennen en tovert haar zonnige kant weer tevoorschijn. En dan tijd voor ……….. de bus. Jesús gooit weer wat gas op de plank en al snel zijn we in Las Tunas voor een korte stop. We worden op het plein verwelkomd met een huldiging omdat het hele dorp blij was dat we weer teruggekeerd waren. We voelden ons zeer vereerd. We toeren verder en weer zoeken we een herkenbaar plekje op: Camagüey. Tijd voor een welverdiende lunch. De hele groep wil in eerste instantie in hetzelfde restaurantje duiken, dus die plannen worden snel gewijzigd. Een klein groepje vertrekt om op zoek te gaan naar iets anders. Makkelijker gezegd dan gedaan. Maar goed, we vinden uiteraard iets. We durven geen blik in de keuken te werpen en het toilet gebruiken is helemaal uit den boze (het was een beetje vies ……). Vervolgens krijgen we onze pizza's, die zelfs Jesús niet opeet (in mijn pizza zat middenin zelfs nog losse meel). Maar over 2 dollar voor de hele groep wordt natuurlijk niet geklaagd en Harold geeft een rondje weg.
En dan vertrekken wij globetrotters naar Ciego de Ávila. We struinen wat door het plaatsje, maar heel veel is er niet te beleven. O ja, ik ben nog iets vergeten. Roos was de hele dag in hoopvolle verwachting om ananasplantages te bezichtigen en die heeft ze gevonden hoor! Fotocamera in de aanslag ……. maar waar zijn nou die ananassen?
Eindelijk brengt Jesús ons naar het hotel waar menig kamer geen warm water heeft, maar daar worden we hard van en dat willen we ook graag worden. Uiteraard hebben de waterratten nog een duik genomen en hebben de culinaire deskundigen onder ons nog een paladar opgezocht, maar ik heb enkel voor 5 dollars gesnackt in het buffetrestaurant. En nu liggen we te loungen en te relaxen om morgen fit aan te komen in Varadero.
Donderdag 21 augustus
Aflevering 15: eindelijk het resort!
Het is alweer dag 15 van onze 18-daagse rondreis door Cuba. Op het programma staat de 361 kilometer lange busreis van Ciego de Ávila naar Varadero. De avond tevoren waren wij niet al te laat naar bed gegaan, hopende op een goede nachtrust voor deze vermoeiende rit. Dit mocht echter niet zo zijn vanwege een uit de kluiten gewassen spin. Mirjam zag deze namelijk net voor het slapen gaan achter de spiegel kruipen en met geen mogelijkheid konden wij de spin vangen. Het gevolg was dat we de hele nacht gespannen in bed lagen. 's Morgens om 7 uur staan we op want om 8.30 uur vertrekt de bus. De volgende tegenslag dient zich al weer snel aan: 'het ontbijt'. In het hotel-restaurant vonden we de restanten van het buffet van de voorgaande avond, maar dan wel in koude en/of uitgedroogde vorm. Dit gold niet voor de koffie; deze was zo sterk dat je spontaan hartkloppingen kreeg.
Gelukkig is onze chauffeur Jesús altijd het zonnetje in de bus. Hij wacht ons om half negen op bij de bus met een grote glimlach. Dit maakt weer veel voor ons goed. We merken dat ook bij onze medereisgenoten iets van slijtage te bespeuren is. De ene heeft rugpijn of knikkende knieën, de andere heeft diarree of slaaptekort. De gemiddelde rustperiode is gestegen van 6 naar 10 uur. Dan worden de hazenslaapjes in de bus nog niet eens meegeteld. Ja, het warme weer gaat je niet in de koude kleren zitten!
Al snel rijden we door een groen landschap vol vervallen huisjes en liftende Cubanen. Tijdens zo een lange rit gaan onze gedachten uit naar de afgelopen periode. We hebben amper tijd gehad om de vakantie te verwerken, omdat je in een hele korte periode enorm veel meemaakt. We zullen ze missen, die Cubanen. Altijd opgewekt en vrolijk, vol muzikale talenten en hun natuurlijke nieuwsgierigheid. Helaas zullen ze in Varadero niet rondlopen, dat gebied is enkel en alleen voor de toerist.
Na ruim een uur maken we een spontane tussenstop bij een boerderijtje. De bewoners vertrekken in eerste instantie geen spier, maar op ons verzoek of we de tabaksschuur mogen bekijken wordt vanzelfsprekend ingegaan. Vriendelijk legt de boer uit hoe het drogingproces in zijn werk gaat. En na afloop mogen sommige groepsleden een doe-het-zelf pakketje tabaksbladeren meenemen. Onze rit wordt vervolgd. Tegen de middag komen we aan in Santa Clara. Hier bezoeken we allereerst het Tren Blindado-monument. Hier heeft Che Guevara met z'n troepen het regeringsleger een genadeklap uitgedeeld door een bevoorradingstrein te laten ontsporen. Onder andere een aantal treinwagons en een bulldozer zijn te zien. Vervolgens gaan we naar monument 'Comandante Ernesto Che Guevara'. Hier zijn beenderen van Che en zijn kameraden begraven en iedereen van de groep bezoekt de locatie met gepaste eerbied. Bij het monument wordt met diverse camera's een groepsfoto gemaakt. Hier nemen we symbolisch afscheid van het echte Cuba.
Het middageten (sandwich ham/cheese) is van uitzonderlijke kwaliteit. Bij het restaurant bekijken we een aantal zwaluwnestjes welke onder het rieten dak zijn gebouwd door de vogeltjes. Weer wordt de rit vervolgd. In de namiddag maken we nog een korte plasstop in het dorpje Coliseo. Hier merk je dat westerse begrippen als stress en gejaagdheid op Cuba nauwelijks voorkomen. Mannen zitten op de veranda gezellig domino te spelen.
Tegen de avond komen we op het resort te Varadero aan. Iedereen besluit hier om voor $ 30,- een band aan te schaffen. Hiermee kan gedurende twee dagen onbeperkt gegeten en gedronken worden. Er worden volop plannen gesmeed wat men de volgende dag zal doen. Zo kan onder meer gezwommen, gesnorkeld en naar de toeristenmarkt gegaan worden. In de loop van de avond wordt door een aantal groepsleden op volle kracht gebruik gemaakt van de bar. Moe maar voldaan gaan wij om half twaalf naar bed. Helaas nog maar 2 dagen Cuba.
Vrijdag 22 augustus
Aflevering 16: snorkelen, duiken, dolfijnen, fietsen en …………………..
Vanochtend zijn sommigen al vroeg uit de veren. Actie is wat deze groep wilt. Wat gaan we vandaag doen? Gerard begint al vroeg met duiken; 8.30 uur vertrek. De rest sijpelt langzaam aan de eetzaal in. Ikzelf ben mijn dag gestart achter de computer. Plots zie ik Ariel bij de receptie staan. Ach, die Sylvia, wordt het toch nog gezellig. Onze Cubaanse gids uit Havana bleek al 's nachts gearriveerd, maar mocht helaas het hotel niet in. Dan maar even bellen vanaf de receptie. Echter, het was al 01.00 uur 's nachts. Wie zullen we eerst eens bellen…….. dat werd dus 'ik', maar (gelukkig!) ging mijn telefoon niet over. Ariel dacht dat ik de hoorn ernaast had gelegd. Echter dit was niet het geval; blijkbaar kapot. Dan de volgende maar proberen. Was 't Lizzy? Daarna weer verkeerde kamer……… toen was het Daphne. Vervolgens gaf Daphne een verkeerd kamernummer en kreeg hij een onbekende. Uiteindelijk heeft hij toch Sylvia nog aan de telefoon gekregen. Slaperig en nog wat dizzy van de alcohol. Echter hij mocht het complex niet in. Op het strand slapen dan maar? De volgende dag met veel moeite een dagbandje geregeld en werden er kopieën gemaakt van zijn identiteitsbewijs. Wat een gedoe allemaal. Echter Sylvia allang gelukkig. Bijna huppelend liep ze samen met Ariel later richting strand.
Vervolgens liep ik de eetzaal binnen en kondigde zich het volgende 'avontuur' alweer aan. Laurie was midden in de nacht (!) haar sleutel van de kamer in zee verloren. Hoe kan dat nou? Boete als gevolg en maar van kamer gewisseld, want er was geen 2e sleutel aanwezig. Inmiddels lag Harold al vroeg aan het strand te bakken terwijl wij aan het ontbijt zaten. Vervolgens moest Harrie nog haasten om z'n afspraak om 09.00 uur na te komen; hij zou samen met Mirjam en Margot gaan fietsen. Een aantal anderen ging snorkelen en anderen weer de markt over, terwijl een klein aantal op het strand bleef.
's Middags zouden Daphne en ik met dolfijnen gaan zwemmen. We keken er reikhalzend naar uit. Alvorens we eerst de dolfijnenshow 'moesten' zien, begon het zwemmen daarna. We werden verdeeld in 2 groepen van ± 7/8 personen. Vervolgens kregen we eerst instructie van de trainer. Daarna moesten wij op de rand van een bewegend vlot zitten alwaar de 2 dolfijnen om beurten naar ons toekwamen om ieder een beso (kus) te geven. Zo konden wij aan elkaar wennen. Daarna gingen we het water in (een groot meer omgeven door Mangrove bossen). Eerst moest de dolfijn op zijn rug zwemmen, zodat wij liggend op de buik van de dolfijn, aan zijn vinnen vasthoudend, voortgetrokken werden. Dit gebeurde ook op dezelfde manier maar dan aan zijn staart vasthoudend en aan zijn rugvinnen. Kussen kregen we continue. Zelf een omarming waarbij de dolfijn uit het water komt en zich met zijn vinnen jou helemaal omarmt. Wat een ervaring! Leuke, lieve, gevoelige beesten. Af en toe 'kirden' ze van plezier.
Het mooiste was echter onze artiestenact; recht in het water liggend met armen en benen gespreid en gestrekt. Vervolgens komen 2 dolfijnen onder water naar je toe, duiken ineens omhoog (zeer plotseling), duwen hun (harde) snuit in je voet en voordat je het weet doe je een speedboot na. Met veel gevoel en eigen kracht moet je proberen omhoog te komen en met veel vaart (gaat echt heel snel) gooi je je rug omhoog, armen in de lucht als een echte artiest en voila……… daar sta je dan boven het water als een rasechte artiest, boven op de neus van een dolfijn om vervolgens met een rotklap en gezicht voorover weer in het water te vallen (dat kan nog wat eleganter!). Fantastisch, wat een ervaring. Daphne had de eerste keer wat moeite om haar benen te strekken en werd met haar gezicht over het water gelanceerd. Was erg komisch om te zien. Mocht het gelukkig nog eens proberen. Dit keer lukte het. Al met al een erg geslaagde 'show'. Voldaan met foto's en al kwamen we weer in het hotel terug.
Ook Gerard bleek een geslaagde duik te hebben gehad. Weliswaar niet de duik naar 't wrak welke ze hem hadden toegezegd (te weinig ervaren duikers) maar al met al zeer geslaagd. Ook de fietsploeg en de shoppers hebben het erg naar hun zin gehad. Einde van de middag eindigde uiteindelijk in het zwembad met wat cocktails in de hand. 's Avonds zijn er mooie strand- en luchtfoto's aan zee gemaakt en vervolgens zijn we met z'n allen gaan dineren in het buffetrestaurant, waar ik om 20.00 uur een lange tafel voor ons had gereserveerd. Laatste dineetje in Cuba samen! en een mooie speech gehad van Harold, van de hele groep, voor mij. Dank jullie wel.
's Avonds nog even aan de bar gehangen. Echter daarna naar bed. Alhoewel, ik moet dit schrijven. Zie dat het inmiddels als 00.30 uur is. Wat gaat er een tijd in zitten. 'Petje af' voor jullie allemaal die dit schrift tot een leuke ervaring maken en iedere dag toch de tijd hebben genomen om te schrijven, ondanks ons drukke programma. Ik zie tot mijn schrik dat ik enkele bladzijden hen volgeschreven. Tsja, dat krijg je als je thuis (in Nederland) als vrijwilligster voor een krant schrijft. De pen hoeft het blad maar te raken……. Morgen is het alweer de laatste dag van de vakantie en het is tijd om weer naar Nederland te vertrekken. Echter eerst nog een busreis van 2 uur naar Havana. In plaats van afscheid in Cuba van jullie te nemen, ga ik persoonlijk als 'personal assistent' mee het vliegtuig in. De klantgerichtheid van Djoser reikt ver ……….
Jullie waren voor mij een hele fijne, verfrissende groep om mee te werken. Een groep die houdt van lol maken, dansen, lekker eten en véél zwemmen. "Als er maar een zwembad is….!" Was een vaak geroepen zin. "Of een strand". Nu, dat was er in Cuba (nieuwe Djosergangers, denk eraan, niet alle Djoserreizen zijn zo luxe met zwembad of privé-strand!). Ik hoop dat jullie nog eens aan de mooie stem van onze 'Angel' in Pinar del Rio terugdenken of aan het salsadansen van Jesús.
Zaterdag 23 augustus / zondag 24 augustus
De laatste dag van de vakantie is aangebroken, de dagen zijn echt voorbij gevlogen! We willen nog zo lang mogelijk genieten van de zon en dus liggen we rond een uur of half tien al op het strand, c.q. bij het zwembad. Zelfs op dit tijdstip is het al heet. Om ongeveer half twaalf is het gedaan met de pret; we gaan ons douchen en de bagage verslepen zodat de schoonmaaksters de appartementen voor de volgende gasten gereed kunnen maken. We slaan onze laatste "all-inclusive-maaltijd" achterover en stappen om half drie bij Jesús in de bus richting vliegveld. Voordat we vertrekken krijgt Jesús nog een cadeautje van de groep: een fles rum.
Keurig op tijd zet Jesús ons af voor "el aeropuerto José Martí". Dan is het tijd om afscheid te nemen. Ik bedank Jesús voor het feit dat hij ons veilig door Cuba heeft geloodst en ontvang een dankbare glimlach als antwoord. Sylvia heeft het extra zwaar; zij moet Ariel hier achter laten. Helaas kunnen we niet als groep inchecken, waardoor we gespreid door het hele vliegtuig zitten. Alle verhalen over de Cubaanse douane blijken fabeltjes te zijn; niemand van de groep heeft problemen; zelfs mijn trommel mag zonder problemen het vliegtuig in. En als we allemaal de $ 25,- luchthavenbelasting hebben betaald is het tijd om te gaan. Om 20.10 uur Cubaanse tijd stijgt het vliegtuig op. Ik verzet direct mijn horloge naar 2.10 uur Nederlandse tijd; zo, de eerste zes uren hebben we gehad.
Na het eten gaan de lichten uit en iedereen kan proberen wat te slapen. Ik heb er duidelijk moeite mee. De hele vakantie slaap ik al als ik de bus alleen maar zie en nu kan ik eindelijk slapen en nu lukt het niet! Ik kijk om me heen en zie dat Karin al in een diepe slaap verzonken is. Ik besluit wat te gaan lopen en Sylvia met een bezoekje te vereren ("ik slaap nooit in een vliegtuig!"). Helaas voor mij is zij ook ik dromenland. Kennelijk heb ik uiteindelijk toch geslapen, want ik word wakker op het moment dat de knappe franse steward zich klaarmaakt om het ontbijt te serveren. Het laatste gedeelte van de vlucht gaat snel en mooi op schema komen we aan in Parijs. Daar moeten we volgens mij de gehele luchthaven over lopen om bij het toestel naar Amsterdam te komen. Deze vertrekt uiteindelijk iets later, omdat onze koffers veel minder snel kunnen dan wij. Joepie, ik zit deze keer bij het raampje en kan nog een paar mooie foto's maken.
We arriveren mooi op tijd in Amsterdam en we snellen het vliegtuig uit op zoek naar een toilet. Pffff………. dat zit lekker! En wat schoon ….! Tot onze grote verbazing staat het grootste deel van de koffers al naast de bagageband. Hier nemen we afscheid van elkaar en drukken Harold op het hart vooral niet te lang te wachten met de reünie. Als we in de aankomsthal zijn, gaat Sylvia d'r koffer open en worden de illegale sigaren nog even snel verdeeld. En dan op nei Fryslân!
Volg ons op:
Tel: 09 223 00 69