Reisverslag Cuba

 
Cuba

Het is 24 april geworden. Die datum zit al lang in mijn hoofd, want…..dan mag ik terug naar Cuba! En dit keer niet als bezoeker, maar als reisleidster. Een leuke variant op Indonesië en Latijns – Amerika!
Omdat ik ook nog “gewoon” werk, moet ik even omschakelen in het vliegtuig. Omschakelen van kleuterjuf naar reisleidster. In elk geval probeer ik me te verstoppen in het vliegtuig, maar dat lukt niet echt goed.

In Parijs heeft de vlucht naar Havana iets vertraging. Misschien wel door de lange rijen bij de douane?
In elk geval komen we laat aan in Havana en dan ben ik ook nog eens 2 mensen kwijt. Zouden ze het vliegtuig gemist hebben? Niemand van de groep heeft ze gezien nog, dus ….tja….ojee….wat nu?
Net als Ivan (onze lokale gids) en ik ze laten oproepen, blijken ze al in de bus te zitten. Gelukkig.
Ivan stelt zichzelf en de chauffeur Fernando voor. Hij vertelt ook meteen iets over Cuba en Havana. Het enthousiasme straalt er vanaf.

Later in het hotel vertel ik ook nog het een en ander. Terwijl alle groepsleden een broodje eten en ik langzaam maar zeker alle oogjes steeds kleiner zie worden. Het is dan ook al 10 uur ’s avonds, en in Nederland 4 uur ’s nachts….!

Als iedereen de kamers heeft opgezocht, spreek ik met Ivan nog wat details van de reis door. Tot het ook mij begint te duizelen en ik tegen 12 uur mijn bedje inrol.
Tineke
 

De eerste volle dag Cuba – Havana, zaterdag 25 april

Boem……….!!

Met een daverende knal werd ’s avonds om 21.00 uur onze Havana dag afgeschoten.
Al vanuit de Spaanse tijd wil de traditie dat de inwoners van Havana d.m.v. een kanonschot vanuit het Morro fort de dag beëindigen. De stadspoort werd dan gesloten. Daarna kon je nog wat wandelen, drinken of gaan slapen.

Heel vroeger werd om 9.00 uur in de morgen ook d.m.v. een kanonschot de dag geopend. Wij de Djoser groep met als motto: “Vrijheid, blijheid” begonnen echter de dag met een stadswandeling door het oude Havana.

Onder leiding van onze planmatig doorstappende gids Ivan kriskrasten wij door mooie boulevards, oude straatjes, vervallen kerken, grote standbeelden, mooie doch verwaarloosde gebouwen en overdreven toeristische taferelen.
Ivan vertelde met trots over zijn land. Hij noemde vele beroemdheden, vertelde over de onafhankelijkheidsstrijd met de Spanjaarden en vermeed zorgvuldig over de revolutie en de huidige politieke tijd te praten.

Havana is bruisend, kleurrijk en vitaal. Het carnaval komt je tegemoet, maar tegelijkertijd is het statisch, vervallen en verwaarloosd. Geld om op te knappen is er niet. Hoogtepunt was natuurlijk het terras van het hotel “Ambos Mundos”. Ernest Hemingway verdeed er zijn tijd en genoot van het uitzicht. Wij deden hem na, de mojito was heerlijk en smaakte naar meer…. Wie weet morgen.

Ook de kevers gekleefd aan de muur van het “Museo de Belles Artes” zochten naar het hoogste punt. Zij beklommen de muur van het museum. Wij echter hebben en bezoek gebracht aan het museum van de revolutie aan de andere kant van de straat.
Tenslotte is het dit jaar een jubileumjaar: de vijftigste verjaardag van de revolutie.
Wil Brakkee

Dag 2, zondag 26 april
’s Ochtends na het ontbijt om 9.00 uur hebben we bij de bus afgesproken. Iedereen stond er weer fris en fruitig bij en dat na een gezellige avond stappen in de kroeg!
Degene die mee wilde stapte in de bus en we reden richting nieuw Havana. We kwamen langs een begraafplaats van 56 hectare groot. Daar hebben we nog een kleine, interessante rondleiding gehad. Daarna zijn we naar een kleine markt geweest. Daar gingen we proberen om ieders 40 (lokale) pesos uit te geven. Omdat ze alleen uien, knoflook en groene paprika hadden, gaan we dit een andere keer proberen.
Na de markt zijn we ijs bij een beroemd gebouw waar de populairste Cubaanse film is gemaakt gaan eten. Dit was HEERLIJK!! We hebben daar even gezeten. We hebben daar nog even rond gelopen en daarna zijn we richting de bus gegaan. Met de bus zijn we naar een groot hotel gereden. We mochten even gaan kijken, de tuin keek uit over het water. Dit was een schitterend gezicht!
We zijn weer richting de bus gegaan en weer ‘veilig’ bij ons hotel afgezet (wat een goede chauffeur!). Na een lekker broodje met ham en/of kaas zijn we met z’n 8en naar een honkbal wedstrijd geweest.
Havana moest spelen. Dit was een leuke ervaring. Wij zaten achter het net (speciaal vak voor buitenlanders). De Cubanen kunnen ook veel herrie maken als er een home-run is. Wij stonden helemaal verbaasd te kijken. Het was super!
De wedstrijd werd spannend, het stond 6-6, maar voor ons tijd om te gaan, het was alweer 17.30 uur. We gingen met de bus weer richting hotel om ons daar even op te frissen.
19.00 uur beneden weer verzamelen. Ivan had voor ons bij China Town gereserveerd. Zelf is hij ook met ons mee wezen eten. Het was erg lekker, je kreeg een groot bord vol. Na het eten liepen we weer gezamenlijk naar het hotel, waar de 1 lekker ging slapen en een paar nog even een borrel gingen drinken bij het hotel zelf.
Daisy

Maandag 27 april: Havana – Pinar del Rio
Na twee volle dagen Havana vertrekken we om 9.00 uur richting Pinar del Rio, dé sigarenstreek van Cuba. Na wat oponthoud in Havana en een paar uurtjes bussen komen we aan bij een oude tabaksplantage. Ivan laat ons de voormalige slavenhuisjes zien. Per huisje van zo’n 4m2 sliepen 8 slaven! Vervolgens lopen we via de terrassen waarop de bladeren werden gedroogd naar de oude vemaalmolen. Een aantal van ons mogen even ondervinden hoe het was om die te bedienen. Alleen slechts een enkel rondje terwijl de slaven dit zo’n 8-10 uur per dag mochten doen. Geen pretje in de Cubaanse zon. Wij hebben het een stuk luxer, want er staat een lekker Cubaans kopje koffie op ons te wachten op het terras. En dat met een swingend salsabandje op de achtergrond.
We vervolgen onze weg naar Pinar del Rio. Onderweg maken we nog een tussenstop bij een lokaal tabaksboertje. Dankzij Ivan’s ritselkunsten mogen we een klein kijkje nemen. Hij laat ons zien hoe de tabaksbladeren hangen te drogen in een driehoekig schuurtje. De twee koeien, de kat en de hond trekken ook veel aandacht. Om de varkens niet te vergeten, een moeder met kleine biggetjes die gretig melk drinken. Als het boertje door heeft dat al zijn beesten enthousiast worden gefotografeerd komt hij met kleine kittens aan. En dan volgens vele “Ohhs…..”en “lief”…….
De volgorde in dit verhaal gaat niet helemaal kloppen, want voor de lunch hebben we nog wat uitdagingen overwonnen. Ten eerste een enorme wegverzakking als gevolg van orkaan Ike of Gustav. Even lijkt het of we terug moeten, maar Fernando, onze buschauf-feur, weet de bus heelhuids aan de overkant te krijgen.
En ten tweede een mooie wandeling, voor sommigen onder ons ook een uitdaging. De hoogte verschillen zijn voor onze Hollandse benen pittig met deze temperaturen. Na afloop staat er gelukkig een lunch klaar. De echte fanatiekelingen rennen na de lunch nog even naar boven voor de waterval.

Na deze lange dag komen we eindelijk aan bij ons hotel. Dit keer hebben we een zwembad waar direct enthousiast gebruik van wordt gemaakt. Uiteindelijk kan iedereen naar een bungalow. Door een overboeking kostte dat wel even wat werk voor Tineke.
De rum die we als compensatie hebben gekregen gaat het vast nog goedmaken. Die is namelijk nog bewaard gebleven, maar de mojito’s vloeiden rijkelijk onder het genot van de salsa……….  
Loes
 

Dinsdag 28 april: Vinales      29C
Vandaag: Sigaren & Rum!

De dag begint met een busritje naar het uitzicht op de vallei waar we gaan wandelen. Een lokale gids vertelt over de verschillende planten en vermaakt ons met geanimeerde verhalen, liefdesrituelen en het verdrijven van kwade geesten. Vooral Loes moest het ontgelden! De wandeling was prachtig en ging langs boerderijen die na de orkaan “Ike” soms helemaal weggeblazen waren. Halverwege de wandeling kregen we een drankje en een “joint” sigaar. Na een stop bij een mevrouw die koffie verkocht eindigde de wandeling en was het tijd voor de lunch. Uiteraard een broodje, ham-kaas of ham, kaas. De grotten slaan we over en we gaan naar de sigaren fabriek. Daar zijn ze erg streng: er mogen geen tassen mee en ook geen camera’s 
Wel heel leuk om te zien hoe de sigaren met de hand gemaakt worden. Per persoon moeten er 1000 sigaren per dag worden gemaakt. Het gaat dan ook in een hoog tempo; de arbeiders zijn er erg handig in. In een uurtje krijgen we het hele proces te zien van de tabaksbladeren t/m het inpakken.

In de shop kun je ze natuurlijk ook kopen, maar ze zijn wel erg duur! Bij de lokale boer zijn ze veel goedkoper. De die-hards kopen natuurlijk wel een doosje of een losse sigaar.
Tijd voor de rum. De lokale fabriek geeft een korte tour. Hier wordt de rum gemaakt van suiker, alcohol en een soort vruchtjes. Voordat de rum de fles in gaat worden de flessen met de hand afgewassen. Onder toeziend oog van Che, die geschilderd staat op de muur, worden de flessen voorzien van een etiket. De hele groep koopt de shop bijna leeg na het proeven van deze lokale rum.
Terug in het hotel is er tijd voor een mojito/Cuba libre en een duik in het zwembad.
Ook de avond is erg leuk: buffet, salsa en cocktails!! Gebraden varken en frietjes! De band swingt en er moet natuurlijk gedanst worden. Na instructie van Esther dansen we (een beetje) salsa.
Na een laatste Cuba libre zeggen we welterusten
Gertjan

Woensdag 29 april

Terugblik op een lange reisdag…..

Na een prima verzorgd ontbijt staat de bus om 8.00 uur weer klaar om ons naar onze volgende bestemming te brengen, Cienfuegos.
We zullen daat echter niet vroeg aankomen. Eerst rijden we terug richting Havana. Onderweg wordt een eerste stop gemaakt bij het “sigaren-huisje” waar we al eerder op de route een bezoek hebben gebracht. De ware sigaren rokers slaan hier een aardig voorraadje in. Wij strijken vast neer op het ernaast gelegen terras voor een lekker kopje koffie. Hier schijnen ook hele lekkere pina colada’s geschonken te worden…….maar voor ons nog iets te vroeg, het was pas half tien!

Na nog enkele ‘bel’, ‘plas’ en ‘snoep’ pauzes komen we aan in Australia, een plaats met een belangrijke rol tijdens het Varkensbaai conflict in 1961.
Even verderop bevind zich een krokodillenfarm, maar onze groep blijkt hiervoor geen interesse te hebben, we gaan veel liever direct door naar het strand van Playa Larga.
Aangekomen op het strand duiken enkele groepsleden gelijk de toiletten in om zich in zwemkleding te hijsen, maar eerst moeten ook de inmiddels bekende broodjes ham, kaas en ham-kaas worden besteld. Naast dit alles zijn natuurlijk ook weer de frisse mojito’s en Cuba libre’s aanwezig.

Na de lunch vertrekken we naar Playa Girón. Hier bevindt zich het museo Girón waar Ivan ons vertelt over de strijd die daar in en om de Varkensbaai heeft plaatsgevonden. Ook een 17 minuten durend ‘anti–Amerika’ filmpje laat ons zien wat hier zoal heeft afgespeeld, zo krijgen we toch nog een stukje Cubaanse historie mee.
Als we het gebied verlaten heerst er (met name achterin de bus) een opgewonden stemming, de heren achterin zijn druk met het tellen van de (honderden) krabben die langs de weg zitten en nu dus heel fijn doodgereden worden (jakkes!). Ook komen de verhalen weer boven over de hond die vanochtend onder de vrachtauto terecht kwam, dit verhaal ga ik jullie echter besparen!

Om kwart voor zes zijn we dan eindelijk in Cienfuegos. Wij moeten hier weer even geld wisselen, de cuc’s gaan best wel hard en voorlopig zullen we niet echt veel gelegenheid hebben om naar een bank te gaan. Dus eerst op zoek naar de Cadeca!
Ondertussen gaat de rest van de groep de stad verkennen. Cienfuegos is een mooie stad met fraaie gebouwen en een groot gezellig plein. We nemen dus de tijd om enkele fraaie plaatjes te schieten.
Dan is het weer tijd voor, jawel, cocktails! 
We gaan met de hele groep naar het Palacio de Valle, een schitterend gebouw dat rijkelijk versierd is met Gotische, Venetiaanse en Neo-Moorse motieven. Op het dakterras hebben we een mooi uitzicht over de baai, we horen de klanken van het Cubaanse bandje en drinken uiteraard een ijskoude Cuba libre.

Na nog wat mooie foto’s van de zons-ondergang gemaakt te hebben dalen we weer af naar het restaurant, ook Ivan en Fernando gaan gezellig met de groep mee.

Na tienen komen we dan eindelijk aan bij ons hotel. Het is al donker dus je ziet niet waar je bent, maar de huisjes zien er in ieder geval wel goed uit. Wij zitten in huisje nr. 13 en dachten eerst nog: “heerlijk……zonder airco en licht”……, maar daarvoor bleek je de sleutel eerst in een kastje te moeten steken….tja, het was al laat zullen we maar zeggen……………..
Joy (en Luc)

Donderdag 30 april
Na de busdag van gisteren is het tijd voor wat ontspanning en actie. Onze volgende overnachting zal in Trinidad zijn, dit is maar een klein stukje rijden dus hebben we nog een groot deel van de dag in en om Hotel Villa Guajimico.
Door de late aankomst gisterenavond zagen we pas bij het wakker worden wat een prachtige locatie dit is met glooiende heuvels, stranden, blauwe zee en een mooi zwembad. Drie van ons gaan zwemmen met dolfijnen op een locatie die ongeveer 3 kwartier rijden is, aan de verhalen te horen was het de reis meer dan waard.
Een tweede groep voer uit met de boot om te gaan snorkelen en duiken, hier was ook heel wat te zien onder water. Na alle activiteiten was het tijd voor een lekkere lunch bij het zwembad, daarna nog even onder de douche springen zodat we om 14.00 uur konden vertrekken richting Trinidad.
Tijdens de korte busrit bereikte via sms ons het bericht dat in Nederland tijdens de viering van Koninginnedag een aanslag was gepleegd op onze vorstin en haar familie, dit is een hele rare ervaring, zeker als je op dat moment geen verdere informatie kunt krijgen.
We stoppen alvast even bij het hotel om ons aan te melden, daarna gaat het richting down-town Trinidad. Onze lokale gids Ivan geeft een rondleiding door de stad waarin we veel gebouwen uit de 17e eeuw zien met een duidelijk Spaanse bouwstijl. Onderweg drinken we nog een cocktail waarvan de naam me even ontschoten is, maar waarvan de ingrediënten: Rum (hoe kan het ook anders), honing, ijs en water zijn.

Na verdeling van de hotelkamers vertrekt een deel van de groep al naar Trinidad om te gaan “dineren’, de rest eet in het hotel en voegt zich later bij de Trinidad-club. We gaan naar een soort buitenfestival, zodra wij arriveren valt de stroom uit (zou het iets met ons te maken hebben?). De stroom blijft weg, maar geen nood want onze Ivan tovert zo een andere activiteit tevoorschijn. We belanden in een theater waar een hele bijzondere muziek en dans-act wordt opgevoerd. Nog interactief ook want enkelen van ons worden op het podium gehaald om mee te doen.
Tot teleurstelling van sommigen is om 24.00 uur alles afgelopen. Als we bij de bus aankomen zingen we nog voor de verjaardag van Esther en gaan al feestend terug naar het hotel. Een aantal neemt nog een afzakkertje ter ere van de jarige.
Rond 2.00 uur is de rust weer wedergekeerd in Trinidad en omgeving. Het einde van alweer een topdag van deze Cuba-trip.
Marcel

Vrijdag 1 mei, bakkend warm
Om 6.30 uur gingen de oogjes weer open voor een frisse douche en daarna aan het ontbijt (sandwich).
Om 8.15 uur vluchten we snel de bus in om de dag van de arbeid te vieren in Trinidad. Daar aangekomen stond ons een stoet hossende mensen te wachten tot wij aankwamen.
Toen kon het feest echt beginnen. Mensen met borden met vrijheid teksten, trommels, juichende, stralende mensen en veel rum.

Na de parade zijn we met een koppel het centrum ingegaan om daar verder te vieren.
Ivan, Esther, Ilse en Wouter zijn met een taxi de bergen ingestuurd om daar een waterval te bezichtigen. Later zijn er een stel met de bus bij het strand afgezet om daar lekker te zwemmen/luieren. Wij zijn terug naar het park gegaan om daar te luieren met een rede want er was een goeie WC in de buurt voor me.

Om 19.00 uur stond het eten op ons te wachten.
Na het eten is het merendeel van de groep het stadje nog ingegaan. Maar na 22.00 uur met knal rode ogen en moe gaan we toch maar met de bus mee, hoe jammer het ons ook is.
Jeroen

Zaterdag 2 mei 2009
Stipt om 24.00 uur ’s nachts werd het verjaardagsfeest van Esther afgelost door Wouter, die nu jarig is. Ivan had geregeld dat de band in het Spaans een verjaardagslied zong in de kroeg in het centrum van Trinidad.
We werden om 1.00 uur thuis gebracht door hele oude taxi’s die van ellende uit elkaar vielen. Een paar gingen slapen en een paar dronken nog een biertje op Wouters verjaardag, wat heel gezellig was. Wouter en Marcel hadden grote lol, omdat ze stoelen opstapelden tegen de voordeur aan van Jeroen en Daisy. De laatste schrok zich helemaal rot toen zij ’s ochtends de deur open deed en de tuinstoelen binnen kwamen zetten. De man van de security vond het ook een prachtig idee.

’s Ochtends was het weer vroeg op en was er omelet of broodjes, ja je raad het al: kaas, ham of hamkaas.
Toen een lange dag in de bus met een aantal stops.
 
Allereerst stoppen we in Trinidad bij Torre Manaca Iznaga, waar we de toren konden beklimmen. 820 treden, het was een hele klim.
Vervolgens moesten we suikerriet samenpersen om daar een lekker drankje van te kunnen drinken. Het was heel vermoeiend.
Hierna nog een paar plas stops en geluncht in Sancti Spiritus; stoofvlees ‘kapotte kleren’.
Hiervoor op de markt geweest en daar was te zien waarom meerdere mensen aan de poeperitus zijn………
Na nog een paar uur rijden komen we aan in Camaguey; na het inchecken splitst de groep zich op. Sommigen gaan in het stadje eten, anderen blijven in het hotel
Wouter

Zondag 3 mei 2009
Vandaag konden we lekker uitslapen omdat we pas om 9.30 uur een city tour gingen doen in Camaguey.

We vertrokken in fietstaxi’s bij het hotel vandaan, allemaal achter elkaar in een soort treintje. We maakten meerdere stops om kerken en gebouwen te bezichtigen.
Sandra, Joy en misschien nog een aantal anderen kregen een roos van de Cubaanse fietsers. Om het afzetten van de vorige avond goed te maken??? (De vorige avond zijn een aantal naar het stadje gegaan met dezelfde fietstaxi’s, de heren kregen een bekeuring, omdat zij geen licht hadden. Ipv 30,- Cubaans geld, vertelden zij 30 CUC te moeten betalen. Omdat dit erg veel is, besloten de anderen mee te betalen aan de boete. Later hoorden zij dat het om 30,- Cubaans geld ging).
Na de leuke fietstour zijn we vertrokken richting onze camping bij Sierra Maestra.
De weg werd steeds slechter, dus we hobbelden over de weg.
Slapen was er dus niet bij!

Onderweg stopten we voor een lunch. We zagen kippen, pizza’s, spaghetti, patat.
Het water liep in onze mond.
Het bleek dat we enkel nog een sandwich kaas, ham en patatjes konden eten. We bestelden daarom maar allemaal heel veel patat.
De meneer van het restaurant wist niet hoe hij het had! Stress in het Caribisch gebied………….

Na de lunch reden we verder tot we aankwamen bij de camping die gelegen was bij Sierra Maestra. Wat een armoe onderweg!

De huisjes op de camping vielen 100% mee. Er was licht en stromend (koud) water.
Na de welkomst cocktails kregen we een heerlijke maal, waarbij jawel, ketchup aanwezig was! Ook was er een band waar velen heerlijk op hebben gedanst tot een uur of 11. Daarna gingen een aantal slapen. De rest volgde na nog wat drankjes rond een uur of 1.
Op naar de volgende dag !

Ik geef de pen door aan……………Esther !
Groetjes Ilse

Maandag 4 mei
Vandaag is het de grote dag van Jeroen. We gaan naar Commandancia de la Plata, oftewel het hoofd kwartier van Castro. Met 3 taxi’s (we hadden er 4 besteld) gaan we naar het nationaal park.
Na een rit van ½ uur en een helling van 40% staan we bij het beginpunt van de wandeling door het Sierra Maestra gebied.
Een pittige wandeling van 3 km door het oerwoud. Onderweg zien we de volgende bezienswaardigheden: boer, toegangspoort voor bezoekers, museum, drukwerk, keuken, administratie kantoor, het huis van Fidel en het ziekenhuis.
Met zijn allen waren we goed onder de indruk en probeerden we in te leven hoe het leven destijds daar was.
Rond 14.30 uur waren we vermoeid terug op de camping.
Na wat luieren, slapen, drinken, zwemmen gingen we om 19.00 uur eten.
Onze favoriete band van de vorige avond was ook weer aanwezig.
Enkele reisgenoten kregen nog salsa les. Rond middernacht was iedereen in dromenland.
Marcel & Esther

Dinsdag 5 mei
Vandaag op weg naar Santiago de Cuba. Onderweg hebben we een aantal stops gehad.
1) het bezoeken van een basisschool op het platteland
2) het bezoeken van het plaatsje Bayamo.
Genoten van het lokale drankje Bayamo (met rum) en Cubaanse volkslied la Bayamesa in de bar la Bayamesa.
Daarna wat geslenterd over de boulevard. Een straatje vol met winkels waar de Cubanen hun boodschappen kunnen doen.
3) De 3e en laatste stop was in het plaatsje El Cobre.

Hier hebben we een kathedraal bezocht. Het belangrijkste pelgrimsoord van Cuba. Duizenden pelgrims komen jaarlijks in El Cobre voor het beeld van de wonderdoener Virgen del Cobre. In de salon der wonderen heeft Ivan een kaarsje aangestoken voor zijn vader. Ook heeft hij nog wat van het heilige water meegenomen.
Rond 14.00 uur komen we aan in Santiago de Cuba bij het hotel San Juan.
Na een lekker welkomstdrankje (Cuba libre) is iedereen zijn eigen weg gegaan.
Zwemmen, eten, stad in etc.
Wij (Marcel, Esther, Wouter, Ilse, Daisy en Jeroen) gaan vanavond op zoek naar een pizzeria.
De pizza was heerlijk !!!!
’s Avonds nog naar casa de la trova geweest. Een andere groep was daar ook aanwezig. En Esther was weer goed op de dansvloer aanwezig 
Tegen 0.00 uur terug met de taxi naar het hotel.
Marcel & Esther

Woensdag 6 mei
Het was gisterenavond laat geworden, dus de dag begonnen de meesten niet heel erg uitgerust. Om 9 uur verzamelen bij de bus – daarvoor een goed ontbijt in het restaurant.
Motel San Juan is - in tegenstelling tot de informatie die Tineke had gekregen – geen Russisch betonblok, maar een ruim hotel met een groot zwembad. De snackbar serveert Cuba libres en perros calientes (hotdogs).
Ivan was fris en uitgeslapen en dus weer vol verhalen. Eerste stop was bij Castillo del Morro, een fort buiten Santiago dat rond 1630 werd gebouwd door de Spanjaarden om de haven te beschermen tegen piraten. Onze eigen Piet Hein was een van de zes beroemde vijanden. Het uitzicht over de Caribische zee was prachtig.
Vervolgens reden we in snel tempo door naar het Plaza de la Revolución met een enorm standbeeld van Maceo te paard, zijn ene hand opgericht om zijn troepen op te roepen hem te volgen. Voor het beeld veel abstracte machettes, het wapen waarmee Maceo vocht tijdens de 2e onafhankelijkheidsoorlog.

Daarna door naar de begraafplaats om de wisseling van de wacht te bekijken bij het graf van Matí.
Andere beroemdheden op de begraafplaats: de familie van Maseo, de Bacardi familie en een van de bandleden van de Buena Vista Social Club.

Iedereen was inmiddels aardig moe en oververhit, dus veel animo voor het fotograferen van de kogelgaten van 26 juli 1953 (de eerste (mislukte) revolutiepoging – algemeen bekend als de start van de revolutie) en bijbehorend museum was er niet.

In de stad heerlijke cappuccino gedronken op het dakterras. Onderweg terug naar de bus verdwaalden sommigen (of: werden achtergelaten door Ivan).
Al wachtend heb ik nog leuke foto’s kunnen maken, onder andere in de bus naar Ridderkerk van 20 jaar terug 

De meningen in de groep over Santiago zijn verdeeld. Ik vind het een fijne stad. Niet heel mooi en veel uitlaatgassen, maar de sfeer is relaxed, iedereen is buiten en over het algemeen vrolijk.

Terug in het hotel zijn de meesten direct gaan lunchen en naar het zwembad. Vanavond weer naar El Morro – dit keer om te eten en de zonsondergang te bekijken.
En wat daarna gebeurt……dat volgt morgen.
Marjolijn
 
El Morro had een prachtig uitzicht. Mannetjes kwamen stampend voorbij. Links rechts, links recht. Elke avond rond zonsondergang vindt er een ceremonie plaats. Een deel van de groep wilde de “BOEM” bijwonen en de anderen kozen voor het terras; drankjes met een rietje. Natuurlijk moesten hier ook foto’s van gemaakt worden. Jammer genoeg konden we niet “de specialiteit” van het huis vast leggen => zwavel/rioollucht.
De zonsondergang (met fort) was erg mooi; nog meer foto’s om het vast te leggen.

Plotseling hoorden we ook een “BOEM” op het terras. Sandra had haar hoofd gestoten tegen een van de (hang) potten. Eventjes zitten en een zak ijsklontjes bleek niet te helpen tegen het zien van ‘sterretjes’ en Sandra werd dan ook met een ambulance (minibus) naar het ziekenhuis gebracht. Wordt vervolgd =>

De rest van de groep heeft uiteindelijk alsnog het “visbuffet” gegeten.
Met muziek van Boney M bracht Fernando ons terug naar het hotel… One way ticket, one way ticket……

Nog eventjes een Cuba libre gedronken bij de bar van het zwembad. Nadat we het laatste nieuws over Sandra hadden gehoord zijn we lekker gaan slapen.

Woensdagavond 6 mei 2009, Santiago de Cuba.

Het was woensdagavond en ik zat met Loes, Gert-Jan, Esther en Marjolijn te genieten van de zonsondergang op het terras bij het restaurant met een mooi uitzicht op het fort. Een aantal mede reisgenoten waren naar het fort gelopen om een ceremonie bij het kanon bij te wonen.
Nadat de zon onder de horizon was gedaald, voegden ook de overige reisgenoten zich bij ons. Iedereen had een lekker aperitiefje besteld en we waren lekker aan de praat. Het fort was prachtig verlicht tegen de donkere achtergrond en ik besloot een foto te maken van dit prachtige uitzicht. Voor deze lange sluitertijdopname plaatste ik mijn camera op het muurtje aan de rand van het restaurant. Om het gemaakte resultaat goed te beoordelen stond ik snel op en hoorde plotseling een harde BOEM!
Nee, het was niet de BOEM van het kanon, maar een zeer harde aanvaring van mijn hoofd met een stenen bloempot (?) die boven mijn hoofd hing (nee, ik had ook niet te veel mojito’s op!).
Het voelde meteen als een zeer harde klap, ik hoorde het kraken en voelde een enorme hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid opkomen. Er schoot alleen door mijn hoofd: dit is foute boel!
Wat er het komende uur gebeurde is me niet goed bijgebleven, omdat er sprake was van enig bewustzijnsverlies….
Uiteindelijk ben ik met een ambulance (lees hier: hobbelig taxibusje met charmante Cubaanse verpleegster) naar het ziekenhuis van Santiago de Cuba vervoerd. Gelukkig werd ik vergezeld door Tineke, Ivan, Hanneke (onze apotheker) en Wil (onze fysiotherapeut). Ondanks dat Wil mijn nek fixeerde met zijn handen, was het geen pretje om in zo’n situatie een autorit te maken over een zeer hobbelige weg met veel gaten. De reis naar het ziekenhuis leek een eeuwigheid te duren.
Ondanks het gevoel alsof mijn hoofd/nek onder een vrachtwagen hadden gelegen, werd ik tijdens het vervoer in een oude rolstoel in het ziekenhuis nog wel geprikkeld door wat mijn ogen te zien kregen. Het was dan wel een ziekenhuis in een van de grootste steden van Cuba, maar het zag eruit alsof ik in de Middeleeuwen terecht was gekomen. Het leek alsof het ziekenhuis op instorten stond, zeer oud/vervallen en vies. Alle ruimtes inclusief de röntgenapparatuur waren uit het jaar stilletjes!
Het verschil tussen toeristen en Cubanen werd ook hier direct duidelijk. Onze Cubaanse gids Ivan moest mij zonder loodschort vasthouden bij het maken van röntgenfoto’s, terwijl verder iedereen uit de kamer moest verdwijnen vanwege de röntgenstralen.
Na het röntgenavontuur ben ik naar de klinische afdeling neurologie vervoerd. Ik werd omringd door Spaans sprekende artsen en verpleegsters, die geen woord Engels konden praten.
Alle heren opgelet, jullie hebben wat gemist: Cubaanse verpleegsters dragen hier charmante, zeer korte verpleegstersjurkjes met een kantenrandje aan de onderzijde van de rok en de benen zijn versierd met prachtige zwarte netkousen met gevarieerde motiefjes!!
Nadat de artsen wat minimale neurologische testjes hadden uitgevoerd werd ik naar een ziekenhuisbed gereden. Het vooroorlogse metalen, zeer roestige bed met plastic matrasje met gaten (gelukkig zat er ene laken omheen) was toch echt het bed waar ik die nacht op mocht slapen. Met mijn duffe hoofd heb ik nog geprobeerd om een ziekenhuisopname te voorkomen, maar volgens Tineke was het niet verantwoord om mij meer naar het hotel te nemen.
Toen Tineke me ook nog kwam vertellen dat ik een infuus zou krijgen (zo’n infuus wordt standaard toegediend), kreeg ik het gevoel dat ik in een ware nachtmerrie terecht was gekomen.
Naast mij lag een oud Cubaans vrouwtje met een ondefinieerbaar, smoezelig infuuszakje hangend aan een zeer roestige infuuspaal. Ik was spontaan genezen en heb toen heel duidelijk laten weten dat ik een infuus weigerde. Hanneke, onze apotheker, heeft de naalden nog op steriliteit gecheckt. Ondanks haar goedkeuring van de naalden, was ik er wel klaar mee!
Uiteindelijk heb ik geen infuus gekregen, hoogstwaarschijnlijk door alle ophef die we met z'n allen hadden gemaakt. Helaas moest ik me toen wel overgeven aan de Cubaanse medische zorg. Een flinke injectie in m'n bil met medicatie tegen de pijn en duizeligheid kon ik helaas niet voorkomen (gelukkig had Hanneke de naald gekeurd!).
Inmiddels was het al laat geworden en werd het tijd om de binnenkant van mijn ogen te gaan bestuderen. Wil en Hanneke waren zo lief om afwisselend op een stoel naast mijn bed te waken, terwijl de ander van hun tweetjes de uren moest doorbrengen op een bankje op de gang van het ziekenhuis (nogmaals bedankt Wil en Hanneke voor jullie hulp en steun!).
Het vatten van de slaap viel niet mee op een zaal waar de tl-buizen maximaal bleven branden en waar de zusters een enorme herrie produceerden (gehele nacht schaterlachende zusters).
Om 6 uur ’s morgens werd ik gewekt. Met een duf, pijnlijk hoofd, een blaas die op springen stond en een uitgedroogde mond (het is duidelijk geen hotel, want eten of drinken waren blijkbaar niet inbegrepen) werd ik wakker. Ik was blij dat ik naar een wc werd vervoerd, maar bij de wc aangekomen was ik ook direct klaarwakker! Je zal het niet geloven, maar de smerigste toilet van Cuba bevond zich op de afdeling van dit ziekenhuis! De zuster wilde nog wel even de niet doorgetrokken toilet voor mij doorspoelen door met haar voet de knop in te drukken voordat ik er gebruik van moest maken (vond zij de wc ook te vies om met haar handen aan te raken?)!
Nadat er vervolgens heel kort een arts naar mij had gekeken, werden we zonder uitleg met het taxibusje vervoerd naar een dependance van het ziekenhuis. Na een kort gesprek met een redelijk Engels pratende vrouwelijke arts, werd de rekening van het ziekenhuisavontuur gepresenteerd. Na het voldoen van de rekening en het in ontvangsten nemen van medicatie en een medisch rapport (een handgeschreven Spaanstalige brief zonder logo/adresgegevens van de artsen en het ziekenhuis), zijn we door het taxibusje afgezet bij het hotel.
Dit was wel het meeste bijzondere “hotel” waar ik ooit de nacht heb door mogen brengen!
Ik had aan het begin van de vakantie in de bus nog wel geroepen dat ik nieuwsgierig was hoe een Cubaans ziekenhuis er van binnen uitzag, nou die wens is ook letterlijk uitgekomen! 
Sandra

Donderdag 7 mei 2009
Vanmorgen werd ik om 6.15 wakker gemaakt door de nachtportier. Hij kwam mijn mp3 speler terug brengen: I like the music. Dat bleek ook wel want hij had de hele nacht geluisterd totdat de batterijen leeg waren.
Half acht ontbijten omdat het de bedoeling was om om 8 uur met de bus te beginnen aan onze reis, van 10 uur, naar Santa Clara. Het was nog onduidelijk of Sandra met ons mee zou gaan. Gelukkig wel!

Met maar 1 uur vertraging vertrokken we om 9.00 uur.
De eerste stop was een speciale; een “spaghetti stop”, de tweede bij de kokosnoten (zelf wc papier afscheuren) en nog een aantal andere stops aan de kant van de weg (verstoppertje in het riet).

Rond 19.00 uur kwamen we aan op de plaats van bestemming. In eerste instantie zouden we naar een hotel met kakkerlakken in het centrum gebracht worden, echter we werden afgezet in een mooi resort buiten het centrum met zwembad.
Leuke rieten huisjes waarvan een hele speciale => “de bruidsuite” (voor Luc en Joy)
’s Avonds in het hotel gegeten, buiten op het terras cocktails etc. gedronken, met een aantal gewacht totdat de modeshow afgelopen was en toen “party, party” => No traditional Cuban music but modern Cuban music, compleet met black light, glitterballen, DJ en vrouwen/mannen gekleed in veel Bling Bling. Een leuke afsluiter van deze dag !!!
Esther

Vrijdag 8 mei, Santa Clara – Varadero
De dag van Che

Eindelijk, eindelijk is het dan zover, we gaan het graf bezoeken van Che Guevara. Al steeds neuriet, zingt of mummelt de groep het lied van El Commandante. Wat is het toch met die man, dat zoveel mensen aanspreekt.
Goed, jong gestorven, dat spreekt tot de verbeelding. In Cuba wordt hij als een held vereerd en bezongen. Maar ook wij zijn bekend met deze rebelse, aantrekkelijke vent, van wie gezegd wordt dat zelfs planten verliefd op hem werden.
Het monument is een gedrocht van grootheid, 12m hoog, niet helemaal gelijkend, met een groot plein ervoor, waar leuzen staan als: ”Waren we allemaal zoals Che”.
Na dit grootse geheel bekeken te hebben, fototoestellen en tassen in de bus en konden we naar binnen in het mauso-leum, een donker, koel, grotachtig geheel waar Che ligt temidden van zijn gestorven strijdmakkers. Ondanks de nodige gene die je voelt bij zo’n plek, was het indrukwekkend stijlvol. Ook het bijbehorende museum was interessant met talloze foto’s over zijn leven.
Snel de bus weer in richting stad. Alweer een beeld van Che,
nu ongeveer op ware grootte, zodat iedereen op de foto kan met El Commandante.
Weer een stukje verder kwamen we bij de trein die bij de verovering van Santa Clara tot ontploffing is gebracht. Een tamelijk gekunsteld geheel, met veel te mooie wagons, alleen de betonnen “ontploffing” vond ik mooi.
Dat was het wel zo’n beetje vwb Che Guevara.
Verder de stad in. Van alle steden die we gezien hebben is dit de meest authentieke, bijna geen toeristen.
Weer een boulevard. Daar werden we losgelaten om een lunch en drankjes te kunnen kopen en wat rond te kijken.
Daarna de bus weer in richting Varadero, nog zo’n 4 uur durende rit met één stop.
Varadero ligt aan de noordkust. Een vakantieparadijs waar de helft van alle hotels in cuba staan. Dit doet het ergste vrezen. Gelukkig valt het nog wel mee, maar ik heb toch het gevoel dat we het echte Cuba nu hebben verlaten. Alleen al het feit dat Cubanen hier niet mogen komen tenzij ze er werken is raar. Overigens zie ik overal Cubanen, ook schoolkinderen, als gast in het hotel enz. Af en toe is dit land ondoorgrondelijk.
In de avond heerlijk gegeten bij de plaatselijke Chinees. Morgen nog een dagje strand en dan is het alweer bijna over.
i Hasta la victoria siempre !
       
Diddy
 

Zaterdag 9 mei 2009
Nog 1 volle dag in Cuba. Zoals de reisomschrijving luidt; lekker uitrusten na een drukke vakantie. Tja, het was eigenlijk allemaal wel relaxed. De hele groep doet het rustig aan vandaag. Zwemmen in de Caribische zee en/of liggen aan het zwembad.
Ik besluit anders vanmorgen. Oké, Varadero is geen Habana, Santiago de Cuba etc. maar wel een plaats om te verkennen me dunkt.
De ‘Hop on - Hop off’ bus lijkt me daar een uitstekend middel voor.
Het schiereiland hier helemaal mee afgereden. Veel luxe resorts aan het einde van de route. Echter in het ‘centrum’ zijn veel leuke stops te maken. De laatste souvenirs kopen, diverse art gallery’s bekeken. Varadero heeft zelfs een klein museum waar kort de geschiedenis wordt uitgelegd van de plaats/het schiereiland. Ik loop daarbij toevallig net de opening van een nieuwe expositie binnen op de bovenverdieping van het museum. De kunstenaar heeft schilderijen gemaakt met daarop mensen (jong en oud) die allerlei machinerie aan hun lichaam hebben om hun te helpen leven. Aan de ene kant horrifying, aan de andere kant een logisch gevolg van onze technische vooruitgang.

Uit persoonlijke belangstelling de lokale apotheek bezocht. Met handen en voeten Spaans/Engels kom ik tot de conclusie dat de verschillen tussen Nederland & Cuba groot zijn en toch ook weer niet.
Het assortiment is ongeveer een kwart van de onze. Een computer hebben ze niet, dus alles wordt met de hand verwerkt. Het recept, het geneesmiddel wordt bijgeschreven op een persoonlijke kaart.
Voorraadbeheer gaat met een lijstje en wordt elke avond bekeken voor het doen van de bestelling. Deze bellen ze dan door voor levering de volgende dag. Moet er eigenlijk niet aan denken om op deze manier te moeten werken. Mn de medicatie bewaking lijkt mij
op deze manier een crime. Hoewel gezegd word dat de gezondheidszorg voor Cubanen gratis is, vraag ik mij af of dit ook voor de medicatie geldt enfin, maar weer verder….de dame wordt zenuwachtig.

Voor de rest nog wat souvenirs kopen en zwemmen.
’s Avonds lekker uit eten. Over het algemeen vallen de kosten in Varadero mee. Het lijkt wel of er hier toch sprake is van kapitalisme en marktwerking.

Er zijn toch nog wat zorgen om Sandra, daarom gaat Tineke met haar nogmaals naar het ziekenhuis, na overleg met de alarmcentrale in NL? We zijn benieuwd of ze mag vliegen. Morgen nog en dan is het tijd om naar huis te gaan. Het lijkt eergisteren dat we vertrokken. Waar blijft de tijd !!!!
Buenos Noches
Hanneke

Zaterdagavond 9 mei 2009, Varadero
Nadat ik me de afgelopen dagen niet echt prettig voelde als gevolg van het kopstootincident, besloot Tineke aan het eind van de dag de alarmcentrale in Nederland te bellen voor een medisch overleg. Er werd naar aanleiding van mijn klachten geadviseerd een CT-scan van mijn hoofd te laten maken.
Tineke (nog bedankt voor je medeleven/hulp!!) en ik zijn aan het begin van de avond met een taxi naar een klein ziekenhuis/kliniek van Varadero gegaan. Daar aangekomen bleek de arts even naar een patiënt te zijn, maar hij zou zo weer terugkomen. Tineke probeerde tussentijds een gesprek met een man aan te knopen, om te informeren of er überhaupt een CT-scanner in huis was. De man bleek de radioloog te zijn die op weg was naar huis, met achterop zijn fiets een metalen rekje gevuld met röntgenfoto’s van zijn patiënten.
Kort erna konden we kennismaken met de arts van Varadero. Gelijk hadden Tineke en ik veel meer vertrouwen in deze Engelssprekende arts vergeleken met de artsen in het ziekenhuis van Santiago de Cuba. Ook behandelkamer met bloemetjesgordijn zag er veel beter uit dan wat we tot nu toe aan artsenkamers hadden gezien tijdens deze vakantie.
Na een onderzoek en een blik op de röntgenfoto’s concludeerde de arts dat ik me in Nederland direct moest laten onderzoeken door een arts. Ook vond hij het wel verstandig om een CT-scan van mijn hoofd te laten maken.
Hij regelde een ambulance (nu wel een witte auto met rood kruis en een stoel en ligbed achterin) en we werden vervoerd naar groter ziekenhuis in de dichtstbijzijnde grote stad Matanzas. De chauffeur kreeg een handgeschreven medische verslag mee, wat hij opgefrommeld in zijn zak meenam.
Ook het ziekenhuis van Matanzas was een oud, vervallen gebouw. We werden in een van de kamertjes van de spoedeisende hulp geplaatst. Ook hier oude, afgebladderde muren met in de ruimte twee stoeltjes voor de patiënten en een oude tafel met een metalen, roestig stoeltje met het woord “chirurg” op de rugleuning gekrast.
Nadat er twee verschillende artsen naar het verslag en de röntgenfoto’s kwamen kijken, maakte de neurochirurg zijn opwachting. Hij durfde in eerste instantie geen Engels te spreken, maar na wat aandringen van Tineke begon hij toch verder te praten in het Engels.
Na een anamnese en beoordeling van de foto’s concludeerde deze neurochirurg dat het verstandig was om een CT-scan van mijn hoofd te maken. Ik werd vervoerd naar een zeer oude, vervallen ruimte met daarin een gloednieuwe CT-scanner (zeer bijzondere combinatie van oud/vervallen ruimte en nieuw/kostbaar CT-scanner). De neurochirurg toonde met trots en een glinstering in zijn ogen zijn nieuwe aanwinst, de CT-scanner!
Ik werd op het harde plankje van de CT-scanner gelegd en geheel vastgebonden met banden (van hoofd tot voeten) om vervolgens de scanner ingeschoven te worden.
Lang stil liggen viel niet mee door het oncomfortabel hard liggen met een hard blazende airco op me gericht. Klappertandend probeerde ik stil te liggen, maar dat viel niet mee. Uiteindelijk werd ik verlost door de verpleegster en vervoerd naar de naastliggende ruimte waar de neurochirurg de beelden kon beoordelen.
Door stroomproblemen moest de CT-scanner opnieuw opgestart worden en moesten de opnames opnieuw gemaakt worden. Het maken van de CT-scan ging dus op z’n Cubaans!
De neurochirurg heeft het gemaakte resultaat laten zien en zijn conclusie verteld (gelukkig geen bloedingen in mijn hoofd, voornamelijk nekletsel wat in Nederland verder behandeld moest worden). Ik kreeg gelukkig toestemming om te gaan vliegen en kreeg weer een zeer mooi “kladblaadje” mee met en “fitt-to-fly”verklaring.
De ambulancechauffeur met ambulance had al die tijd op ons gewacht en bracht Tineke en mij weer terug naar de kliniek in Varadero.
Onderweg liet Tineke weten dat ze honger had en vroeg aan de chauffeur of hij wilde stoppen bij een “el Rapido” om een pizza te kopen. Terwijl ik zat te wachten in da ambulance en luisterende naar de salsamuziek op het terras van het fastfood restaurant, bestelde Tineke wat eten en drinken. Even later kwam ze met porseleinen bloemetjesborden en metalen bestek aanlopen met voor ieder een pizza.
Een bijzondere ervaring was het wel: een Cubaanse fastfood-pizza eten op een porseleinen bord met bestek in een ambulance met live Cubaanse salsamuziek op de achtergrond!
Nadat we teruggekeerd waren in Varadero werd duidelijk dat we de hele avond en een gedeelte van de nacht de enige ambulance van Varadero bezet hebben gehouden!
Het was een bijzonder medisch avontuur en in alle opzichten een vakantie om nooit meer te vergeten!!
Sandra

Zondag 10 mei 2009, de terugreis
Ons Cuba avontuur is bijna voorbij……….

De koffers zijn opnieuw gepakt, de flessen rum ‘veilig’ in handdoeken gerold zodat ze hopelijk heel aan zullen komen op Schiphol. Toch wel lastig hoor dat strenge EU handbagage beleid!

Wij doen het vanochtend rustig aan, lekker uitslapen, een laatste ontbijtje in het hotel, wat rondhangen in de hotel lobby en dan om 13.30 uur verzamelen voor een laatste gezamenlijke groeps-lunch in Varadero……..we gaan met z’n allen naar de pizzaria ! (blije gezichtjes alom, want het eten is daar echt heel lekker !)

Het is 15.00 uur als we definitief vertrekken met nog een anderhalf uur durende busrit voor de boeg, terug naar Havanna. Onderweg nog wat stops, oa. in Mantanzas bij het standbeeld van Piet Hein, ja, die man van de zilvervloot……(Tineke zingt uit volle borst voor ons een lied).
Ivan wijst ons vanuit de bus ook een flatgebouw aan waar zijn ex-vrouw met zijn zoontje woont. Verder maakt Ivan onderweg ook van de gelegenheid gebruik om iedereen oprecht te bedanken voor de gezelligheid, de ‘schenkingen’ die we bij hem achterlieten (mn veel toiletspullen, zeep etc.) en ook namens Fernando voor de nieuwe polo shirts die zij van de groep kregen.

Op Jose Marti international airport nemen we dan echt afscheid van Ivan en Fernando en begeven we ons naar het gebruikelijke (en ietwat chaotische) incheck proces.
Onze aller laatste pessos gaan op aan Cuba libre’s en dan is het wachten op het vertrek.           
Het gaat gelukkig een stuk vlotter dan op de heenreis, maar de stoelen in onze Boeing-777 zijn weer minder comfortabel, waardoor we evengoed ‘gebroken’ aankomen in Parijs. Gelukkig verloopt de doorverbinding nu soepel en staan we in no time weer op Schiphol.
Nog even afscheid nemen van de groep en dan lekker weer naar huis toe!
Luc