Bestemming: lokale keuken

Wie de cultuur van een land wil ervaren, kan dat doen door de natuur van het land te verkennen, musea en historische plekken te bezoeken, maar vooral ook door ontmoetingen met de plaatselijke bevolking. En laat de lokale keuken daar nu een ideale gelegenheid voor zijn.

Door Ricci Scheldwacht

Koken op Bali, wijn proeven in Zuid-Afrika, sushi eten in Japan. Het is een van de snelst groeiende vorm van reizen wereldwijd: food tourism, ofwel culinair toerisme. En dat is niet zonder reden, want bij het kiezen van onze reisbestemming spelen lokale keukens een steeds belangrijkere rol. Elk land is trots op zijn nationale keuken, elke streek op haar authentieke streekgerechten, elke kok op de eigen kookkunsten. Wie als reiziger daarvoor openstaat, kan doorgaans rekenen op een gastvrije ontvangst. Eten verbindt en brengt mensen samen.

We kunnen het ieder moment terugzien op de sociale media, waar talloze food influencers op YouTube en Instagram verslag doen van hun culinaire ontmoetingen. Zoals de inmiddels wereldberoemde foodvlogger Mark Wiens – zoon van een Amerikaanse vader en een Chinese moeder – die samen met zijn Thaise echtgenote in Bangkok woont en van daaruit al jaren de wereld over reist om op een aanstekelijke manier te laten zien welke streetfood-gerechten hij eet. Zijn foodblog Migrationology en zijn filmpjes op YouTube worden door miljoenen kijkers bekeken.

De tv-zender 24Kitchen zendt onafgebroken kookprogramma’s uit, waarin nationale en internationale bekendheden verschillende landen bezoeken om daar de smakelijkste authentieke gerechten voorgeschoteld te krijgen. We kijken verlekkerd naar series als Searching for Italy, waarin de Amerikaanse acteur van Italiaanse afkomst Stanley Tucci ons kennis laat maken met de regionale keukens van Italië en het daaropvolgende Searching for Spain, waarin zijn landgenote van Mexicaanse afkomst Eva Longoria ons inwijdt in de geheimen van de lokale Spaanse keuken. Of neem onze eigen Miluschka Witzenhauzen met haar enerverende streetfoodavontuur door Vietnam en haar al even bijzondere ontdekkingsreis door de fascinerende eetcultuur van Japan.

Inmiddels zijn culinaire reizen niet meer weg te denken uit het reisaanbod. Of het nu gaat om stedentrips naar gastronomische walhalla’s als Parijs, Londen en Madrid of om opkomende culinaire hotspots als Kopenhagen, Mexico City, Singapore of de Peruaanse hoofdstad Lima, we weten ze te vinden, ook al dankzij de talloze lijstjes op foodblogs met tips voor de beste eetadressen. Goed voorbeeld doet goed eten.

Er wordt weleens gezegd dat eetcultuur de ziel van een samenleving vormt. Ons eten weerspiegelt hoe we belangrijke gebeurtenissen vieren en onze waarden doorgeven. De hoogste eer die een keuken ten deel kan vallen is tot UNESCO Werelderfgoed te worden benoemd. Eind vorig jaar riep UNESCO de Italiaanse keuken uit tot immaterieel cultureel erfgoed. Eerder gebeurde dat bij de Mexicaanse keuken (2010) en de Japanse keuken (2013).

Landen met een rijke eetcultuur zien dat terug in hun Bruto Binnenlands Product (BBP), ofwel de totale waarde van alle goederen en diensten die een land produceert in een bepaalde periode (meestal een jaar). Exacte cijfers over hoeveel culinair toerisme bijdraagt aan de economie van een land zijn moeilijk te vinden, want het aanbod voor culinaire reizigers is divers. Een bezoek aan een sterrenrestaurant, een wijnproeverij, een culinair evenement of een eetstalletje dat streetfood verkoopt, het telt allemaal mee in de optelsom die consultancybureau IMARC Group maakte.

Volgens hen ging er in 2024 ongeveer 1.000 miljard (1 biljoen) euro om in culinair toerisme. De verwachting is dat de markt in 2033 zal groeien tot meer dan 4000 miljard (4 biljoen) euro, een verviervoudiging. Reizigers die op zoek gaan naar authentieke ervaringen kiezen daarbij steeds vaker voor een bestemming in Azië en Oceanië.

Het is dan ook begrijpelijk dat landen zich graag met hun nationaal gerecht op de wereldkaart zetten. In Maleisië is dat bijvoorbeeld nasi lemak, in Thailand pad thai, Indonesië kent officieel maar liefst vijf nationale gerechten: soto (een kruidige soep met kip of vlees), rendang (een gerecht van stoofvlees) gado gado (een groentegerecht), nasi goreng (gebakken rijst) en saté.

Ook ons eigen land is wereldberoemd vanwege een voedselproduct waarmee het zich graag afficheert. Zowel in binnen- als buitenland wordt kaas al eeuwenlang gezien als een nationaal Nederlands symbool. Door de langdurige houdbaarheid is kaas een belangrijk Nederlands exportproduct.

Of dat ook tot meerdaagse kaasreizen heeft geleid is niet bekend. Maar dat kaas een aantrekkingskracht uitoefent op bezoekers uit het buitenland is duidelijk. In de jaren ‘60 van de vorige eeuw bedacht het Nederlands Zuivelbureau het reclamepersonage Frau Antje om de buitenlandse verkoop van kaas te promoten, met als gevolg dat jaarlijks duizenden buitenlandse bezoekers naar de kaasmarkt van Alkmaar komen. De kaasmarkt in Gouda trekt nog altijd zo’n 100.000 bezoekers per jaar.