Koningssteden in Nepal: Patan en Bhaktapur

Iedere rechtgeaarde reiziger kent Kathmandu als de kleurrijke hoofdstad van het Himalaya-koninkrijk Nepal. In dezelfde vallei, maar veel minder bekend, liggen nog twee andere interessante steden: Patan en Bhaktapur. Samen met de hoofdstad vormen zij de drie koningssteden in de Kathmanduvallei.

Nepal is het land van de hoge bergpieken van de Himalaya, maar ook van de verschillende trotse bevolkingsgroepen. Zoals de Sherpa's, in de berggebieden onmisbaar bij trektochten; de krijgshaftige Gurkha's, die nog steeds in menig oorlog als eerste strijdkrachten worden ingezet; en de Newars, in de wijde omgeving bekend om hun creatieve en vakkundige handwerkslieden.

De populariteit van deze handwerkslieden en de strategische ligging van de Kathmanduvallei, op de handelsroute tussen China en Tibet enerzijds en India anderzijds, bezorgde dit gebied gedurende lange tijd veel welvaart. Tijdens de bijna 600-jarige heerschappij van de Malla-koningen, vanaf 1200, bereikte de vallei een ongeëvenaarde bloeiperiode. Het woord malla komt uit het Sanskriet en betekent 'worstelen'. De toenmalige heerser, die tijdens een vriendschappelijk worstelpartijtje vernam dat hij een zoon en erfgenaam had gekregen, gaf het kind de titel Malla en een nieuwe dynastie was geboren. Zoals veel dynastieën beleefden de Malla´s zowel tijden van voorspoed als perioden van tegenspoed. Vooral tijdens de regeerperiode van koning Jaksha Malla, in de 15e eeuw, ontstond weer een bloeiperiode. De koning, die bekend stond als een toonaangevend bestuurder, met veel aandacht voor kunst en cultuur, liet zijn drie zonen na zijn dood ieder een koninkrijkje na: Kathmandu, Patan en Bhaktapur. Om de andere families de ogen uit te steken, gaven deze koningen en hun nazaten, vooral in de 17e eeuw, de Newars bouwopdrachten voor de meest fantastische gebouwen, tempels en paleizen. Zoals vaker in de geschiedenis, leidde de competitie tussen de koningssteden uiteindelijk tot het verval van de dynastie, maar de families lieten wel drie prachtige steden na.
 

Stad der Schoonheid
Centraal in elk van de drie koningssteden is het Durbarplein, waaraan het koninklijk paleis (durbar) ligt. De tempeltjes op deze pleinen zijn nog steeds in gebruik voor aanbidding van de goden en verschillende imposante standbeelden herinneren aan de belangrijkste koningen. Kathmandu mag de bekendste van de koningssteden zijn, Patan is de meest overzichtelijke.
Patan, in de volksmond beter bekend als Lalitpur of Stad der Schoonheid, is makkelijk te bereiken vanuit Kathmandu: per taxi, openbaar vervoer of, voor wie het lokale verkeer aandurft, per fiets. De westkant van het plein wordt gedomineerd door verschillende prachtige tempels. Het koninklijk paleis, met zijn verschillende, rijkelijk van beelden voorziene binnenplaatsen, de chowks, vormt de oostzijde van het plein. Een van de standbeelden op dit plein is de zes meter hoge zuil van koning Yoganarendra Malla. De koning zit geknield, onder de kop van een cobra, met zijn gezicht gericht naar het paleis.

Drie pleinen
Een wandeling door de smalle steegjes van Bhaktapur brengt je terug naar de Middeleeuwen. Ook hier vormt het Durbarplein het imposante middelpunt, met het onvermijdelijke paleis, verschillende tempels en de Gouden Poort. Eigenlijk een bronzen poort, maar getooid met een van de meest bijzondere kunstwerken van de vallei, een gouden paneel met een afbeelding van de godin Taleju. Bovenop een schitterend beeld van de man/vogel Garuda en er tegenover staat op een zuil het standbeeld van de beroemdste koning van Bhaktapur. Deze Bhupatindra Malla zit op een troon die wordt gedragen door vier leeuwen. Vlakbij het Durbarplein kun je op een van de gezellige terrasjes van Taumadi Tole genieten van het dagelijks leven in het hart van het stadje. De belangrijkste tempel hier is de 30 meter hoge Nyatapola, de vijfdakentempel.
Enorme stenen wachters als olifanten en leeuwen bewaken aan weerszijden de steile trappen naar de tempel. Onderaan staan twee stenen beelden van de worstelaars Jaya Malla en Patta, die over bovenmenselijke krachten zouden beschikken. Het derde plein dat je in Bhaktapur niet mag overslaan is het pottenbakkersplein, vlakbij Taumadi Tole. Het is een klein pleintje waar vrijwel altijd honderden potten in alle soorten en maten in de zon liggen. De taken zijn hier duidelijk verdeeld: de mannen maken de potten, de vrouwen brengen er gravures op aan en keren de potten regelmatig, om ze aan alle kanten goed te laten drogen.

Hoe rijk de hoofdstad Kathmandu ook is, een echt goed beeld van de rijkdom van de Malla´s en de knappe architectuur van de Newars krijg je pas als je ook de beide andere steden in de vallei bezoekt.

Bekijk onze reizen door Nepal.

  
^{Aan de informatie in deze artikelen en verhalen kunnen geen rechten ontleend worden.}